مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

اثر نرخ ارز بر قیمت مصرف کننده با تأکید بر شاخص عدم قطعیت: رویکرد مارکوف سوئیچینگ

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی ، دانشگاه تهران، کرج، ایران
چکیده
با توجه به تأثیرپذیری اکثر کالاها و خدمات از نرخ ارز و سهم بالای نهاده‌های واسطه‌ای از کل واردات، انتظار می‌رود که تغییرات نرخ ارز تاثیر زیادی بر قیمت‌های داخلی داشته باشد. علاوه بر این انحرافات از هدف تورمی باعث می‌شود که بنگاه‌ها تغییرات نرخ ارز را به سرعت به قیمت‌ها منعکس کنند. در این راستا، عدم قطعیت ناشی از تکانه‌های مختلف از کانال اثرگذاری بر تصمیمات مصرف‌کنندگان و سرمایه‌گذاران، می‌تواند منجر به افزایش قیمت کالاها شود. از این‌رو، با توجه به اثر عدم قطعیت بر عبور نرخ ارز، هدف مطالعه حاضر، بررسی اثر عدم قطعیت جهانی بر عبور نرخ ارز در ایران و با استفاده از الگوی تغییر رژیم مارکوف و طی دوره زمانی بهار 1391 تا تابستان 1402 است. برای این منظور با توجه به مبانی نظری و متغیرهایی که در مطالعات صورت گرفته در حوزه عبور نرخ ارز بر قیمت‌های داخلی استفاده شده است، از داده‌های شاخص قیمت مصرف‌کننده، نرخ ارز، شاخص عدم قطعیت جهانی، رشد اقتصادی و نقدینگی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که افزایش نرخ ارز باعث افزایش شاخص قیمت مصرف‌کننده شده است. با توجه به رابطه مثبت نرخ ارز در بازار آزاد، سیاست‌گذار باید نوسانات شدید نرخ ارز را کنترل کند که از جمله سیاست‌های پیشنهادی در این راستا، سیاست تقویت و حمایت از تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات محصولات، توسعه و حمایت از صادرات غیرنفتی به عنوان منبع درآمدی برای کشور و جهت‌دهی نقدینگی به سمت فعالیت‌های مولد است. نتایج همچنین نشان می‌دهد که متغیر شاخص عدم قطعیت جهانی ارتباط غیرخطی مثبت با شاخص قیمت مصرف‌کننده در هر دو رژیم دارد. بنابراین برای ثبات قیمت‌ها باید عدم قطعیت به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر قیمت‌های داخلی مد نظر قرار گیرد و سیاست­گذاران با پیش‌بینی عدم قطعیت‌ها، سیاست‌هایی اتخاذ نمایند که اثرات آنها را تقلیل نمایند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. اصغرپور، حسین، حیدری، منصور، حاتم‌راد، سامان و آدرنگی، بهرام (1402). بررسی درجه عبور نرخ ارز بر شاخص قیمت مصرف کننده در ایران با استفاده از رویکردهای بیزین. پژوهشنامه اقتصاد کلان، 17 (36)، 39-65.
  2. انصاری‌نسب، مسلم و محمدی، زهرا (1398). بررسی رفتار غیرخطی نرخ ارز در ایران: شواهدی از الگوی مارکوف سوئیچینگ، بررسی مسائل اقتصاد ایران، 6 (1)، 29-49.
  3. بانک مرکزی ایران https://www.cbi.ir.
  4. جاودان، ابراهیم، رجبی، احسان و باغستانی، علی اکبر (1402). عبور نرخ ارز به قیمت کنجاله سویا و ذرت وارداتی. اقتصاد کشاورزی و توسعه، انتشار آنلاین بدون شماره و صفحه، doi: 10.30490/aead.2023.359780.1459
  5. دفتر آینده پژوهی، مدلسازی و مدیرت اطلاعات اقتصادی معاونت امور اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی.
  6. رجبی، احسان، باغستانی، علی اکبر و جاودان، ابراهیم (1401). بررسی شدت انتقال نرخ ارز ترجیحی به قیمت شکر در ایران: کاربرد رهیافت مارکوف سوئیچینگ. فصلنامه پژوهش ها وسیاست های اقتصادی،۳۰ (۱۰۳)، ۱۳۳-۱۵۸.
  7. روشن، احمدرضا (۱۳۹۹). تحلیلی بر شاخص عدم قطعیت جهانی، نشریه تحلیل مالی، ۴(۱)، ۲۰-۳۹.
  8. سادات حسینی، نیلوفر، اصغرپور، حسین و حقیقت، جعفر (1397). درجه‌ی عبور نرخ ارز بر شاخص قیمت واردات ایران: رویکرد رگرسیون انتقال ملایم. مجله تحقیقات اقتصادی، 53 (2)، 57-75.
  9. شعبان‌زاده خوشرودی، مهدی, گیلان‌پور، امید، جاودان، ابراهیم، و رفعتی، محسن. (1401). تحلیل آثار حذف ارز ترجیحی نهاده‌های وارداتی بر رفاه مصرف‌کنندگان. برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 13(51)، 255-295.
  10. عزتی شورگلی، احمد و خداویسی، حسن (1398). بررسی عبورنامتقارن نرخ ارز به قیمت‌های داخلی. فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی، 8(30)،161-200.
  11. عزتی شورگلی، احمد و خداویسی، حسن (1398). عبور نرخ ارز بر قیمت‌های مصرف کننده در کشورهای با درآمد سرانه متوسط و بالا. مطالعات و سیاست های اقتصادی، 6(2)، 207-230.
  12. کازرونی علیرضا، اصغرپور حسین، محمدپور سیاوش، بهاری صابر. اثرات نامتقارن نوسانات نرخ واقعی ارز بر رشد اقتصادی در ایران: رهیافت مارکوف-سوئیچینگ. مجله اقتصادی (دوماهنامه بررسی مسائل و سیاستهای اقتصادی). ۱۳۸۴، ۵ (۵۱ و ۵۲) :۵-۲۶.
  13. لعل خضری، حمید و آشنا، ملیحه (1402). بررسی رابطه پویای عدم اطمینان سیاست اقتصادی جهانی با تورم و نااطمینانی تورم در ایران. اقتصاد و تجارت نوین، 18(1)، 149-171.
  14. مصباحی، مانا، اصغرپور، حسین، حقیقت، جعفر، کازرونی، سید علیرضا و فلاحی، فیروز (1396). درجه عبور نرخ ارز بر قیمت واردات در ایران با تاکید بر نقش بی ثباتی درآمدهای نفتی (رهیافت غیرخطی). مدلسازی اقتصادی، 11(37)، 77-100.