مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

بررسی عوامل مؤثر بر شاخص فلاکت در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده نگری، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
چکیده
شاخص فلاکت به عنوان یکی از معیارهای رفاه اقتصادی شناخته می‌شود و افزایش شاخص فلاکت در یک کشور به معنای بدتر شدن رفاه اقتصادی و اجتماعی مردم آن کشور است. از این‌رو، بدتر شدن شاخص فلاکت، علاوه بر تأثیرات اقتصادی می‌تواند پیامدهای فرهنگی و اجتماعی بسیاری را به همراه داشته باشد، لذا شناسایی و ارزیابی عوامل کلان اقتصادی مؤثر بر این شاخص باید مد نظر برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران قرار گیرد.  از این‌رو، هدف اصلی این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر شاخص فلاکت طی دوره زمانی بهار 1391 تا تابستان 1402 می‌باشد. در مطالعه حاضر از چارچوب شرستا و باتا (2018) و فمبای (1998) که کمک زیادی به انتخاب روش‌های مناسب می‌کند، برای تجزیه و تحلیل داده‌های سری زمانی استفاده شده است. نتایج نشان می‌دهد که برخی از متغیرهای ایستا و برخی دیگر هم‌انباشته از مرتبه اول هستند و براساس چارچوب شرستا و باتا (2018) باید الگو خودرگرسیون برداری با وقفه توزیعی برآورد شود. نتایج برآورد الگو نشان­دهنده تأثیر مثبت شاخص عدم قطعیت بر شاخص فلاکت در بلندمدت است. همچنین اثر متغیرهای نرخ ارز در بازار آزاد و نرخ مشارکت بر شاخص فلاکت مثبت است و متغیر بهره‌وری نیروی کار هم اثر منفی بر شاخص فلاکت دارد. نتایج این مطالعه بدین‌گونه می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد که علاوه بر ضرورت کنترل نوسانات نرخ ارز، اهتمام به اعلام صحیح سیاست‌های اعمالی و انتشار به هنگام اطلاعات اقتصادی که منجر به کاهش عدم قطعیت سیاست‌های اقتصادی گردد، می‌تواند به کاهش شاخص فلاکت کمک نماید.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. اشرف گنجویی، رضا و ایرانمنش، سعید (1402). تأثیر تحریم‌های اقتصادی سازمان ملل و ایالات ‌متحده آمریکا بر شاخص فلاکت کشورهای هدف. پژوهش‌های اقتصادی ایران، 28(94)، 281-323.
  2. جهانگرد، اسفندیار و دانشمند آرین (1398). مشارکت اقتصادی جوانان و شاخص‌های کلان اقتصادی. معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال )دفتر سیاست‌گذاری و توسعه اشتغال(، 1-94.
  3. حسن‌نژاد، اکرم، مرادی، مهدی و اسکندری سبزی، سیما (1402). تأثیر دستمزد و تورم بر بهره‌وری نیروی کار در کشورهای منتخب درحال‌توسعه. اقتصاد و توسعه منطقه‌ای، 30 (25)، 180-214.
  4. شاه‌آبادی، ابوالفضل و حیدرخانی، فاطمه (1399). تأثیر مولفه‌های اقتصاد دانش‌بنیان بر شاخص فلاکت در کشورهای منتخب. برنامه‌ریزی و بودجه، ۲۵ (۳) ، 95-116.
  5. شعبان‌زاده خوشرودی، مهدی، گیلان‌پور، امید، جاودان، ابراهیم و رفعتی، محسن (1401). تأثیر سیاست ارز ترجیحی بر مصرف مواد غذایی در مناطق شهری ایران. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، ۲۲ (۳):۱۲۹-۱۵۵.
  6. غفاری‌فرد، محمد، ملکی‌نصر، هاشم، شجاعی، محمدرضا (1399). سنجش شاخص فلاکت اقتصادی در استان‌های مختلف ایران و آثار اقتصادی بلندمدت آن. مجله‌ی بررسی‌های آمار رسمی ایران، ۳۱ (۲): 549-۵۷۹
  7. قربانی، حسین، تقوایی، الهام، سرلک، احمد و نوری عباس (1400). تحریم، متغیرهای عمده‌ی اقتصاد کلان و شاخص فلاکت: رویکرد پنل گشتاورهای تعمیم‌یافته (مطالعه‌ی موردی استان‌های منتخب کشور). سیاست‌های مالی واقتصادی، ۹ (۳۶)، ۱۸۱-۲۱۵.
  8. کریمی، ادریس، فتوره‌چی، زهرا و حسن‌زاده، محمد (1400). تأثیر تحریم‌های اقتصادی سازمان ملل و ایالات‌ متحده آمریکا بر شاخص فلاکت کشورهای هدف.  پژوهشنامه اقتصادی، 21(81)، 197-229.
  9. لعل خضری، حمید و آشنا، ملیحه (1402). بررسی رابطه پویای عدم اطمینان سیاست اقتصادی جهانی با تورم و نااطمینانی تورم در ایران. اقتصاد و تجارت نوین، 18(1)، 149-171.