مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

اثرات فضایی مخارج دولت بر اشتغال در استانهای مختلف ایران: رهیافت اقتصادسنجی فضایی‏

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
غلامرضا زمانیان 1
معصومه قرنجیک 2
1 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
10.22034/mec.2025.17544.1072
چکیده
استان­های مختلف ایران با کمبود منابع سرمایه­گذاری برای دستیابی به رشد اقتصادی و توسعه اشتغال مواجه هستند. یکی از عواملی که می تواند فرصتهای لازم برای رشد اقتصادی و ایجاد اشتغال را فراهم نماید، مخارج دولت در مناطق مختلف می­باشد.  بر اساس دیدگاه اقتصاد منطقه­ای، افزایش مخارج دولت در یک منطقه همچنین می تواند اشتغال در مناطق اطراف را نیز تحت تاثیر قرار دهد. از این رو هدف این پژوهش بررسی اثرات مستقیم و غیرمستقیم (سرریزی) مخارج دولت بر اشتغال در مناطق مختلف ایران در ‏دوره زمانی ۱400- ۱۳۸۹ با استفاده از الگوی اقتصادسنجی فضایی است. مدل موردنظر پس از انجام آزمون‌های لازم با ‏مدل دوربین فضایی (‏SDM‏) با اثرات ثابت تخمین زده شد. نتایج تخمین نشان داد که مخارج دولت اثر مستقیم و مثبتی بر اشتغال در مناطق مختلف کشور داشته است. همچنین اثرات سرریزی مخارج دولت نیز مثبت و معنادار بوده است. سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی نیز ‏اثری مثبت و مستقیم بر اشتغال استان‌های کشور دارد. همچنین اثرات غیرمستقیم (سرریزی) آن نیز بر اشتغال استان‌های ‏کشور (مناطق مجاور) مثبت و معنادار است. اثرات مستقیم و سرریزی تولید ناخالص داخلی در مناطق مختلف نیز بر اشتغال استان‌های کشور  مثبت و معنادار بوده است.‏ بنابر نتایج به دست آمده پیشنهاد می شود دولت مخارج خود را به خصوص مخارج سرمایه گذاری خود را در مناطقی که اشتغال پایینی دارند. افزایش دهد و زیرساختهای موردنیاز برای افزایش اشتغال را فراهم نماید.
کلیدواژه‌ها
مخارج دولت
اشتغال
اقتصادسنجی فضایی
سرریز فضایی
موضوعات
  1. احمدوند, نرگس, علیزاده, محمد, فطرس, محمدحسن و دلفان, محبوبه، (1400). آثار غیرخطی مخارج عمومی دولت بر رفاه اجتماعی (رهیافت NARDL). نظریه‌های کاربردی اقتصاد, 8(4), 161-200.
  2. انصاری سامانی، حبیب، خیل کردی‌، ربابه، سادات داودی، راضیه، (1395) تاثیر مخارج جاری و عمرانی دولت بربیکاری استانهای ایران، دهمین کنگره پیشگامان پیشرفت، 2028- 2036.
  3. حسین پور, مهناز و هژبر کیانی, کامبیز، (1401). برآورد ضرایب فزاینده مخارج دولت و آثار شوک‌های مخارج دولت در اقتصاد ایران در مقایسه تطبیقی با کشورهای منتخب. نظریه های کاربردی اقتصادی، 9(1)، 144-115.
  4. حسین‌پور، مهناز، هژبر کیانی، کامبیز، زندی، فاطمه، دهقانی، علی، سعیدی، خلیل، (1398) مطالعه اثر شوک مخارج دولت بر رشد اقتصادی در اقتصاد ایران و کشورهای منتخب منا از طریق برآورد ضریب فزاینده مخارج دولت، پژوهش‌های رشد و توسعه، شماره 37،110-87.
  5. حسین­زاده, رمضان, دادرس مقدم, امیر و قرنجیک, معصومه، (1400). اثر تغییرات ساختاری بر رشد اقتصاد منطقه­ای: رهیافت پانل فضایی. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، 1(18)، 51-62.
  6. رازینی، ابراهیم علی و سوری، امیررضا تشکینی، احمد، (1390) بررسی رابطه بلندمدت اندازه دولت و نرخ بیکاری در ایران، پژوهشنامه اقتصادی، شماره 43، صص 218-199.
  7. زراء نژاد، منصور حسین پور، عبدا کریم، (1395) بررسی اثر اندازه دولت بر نرخ ییکاری در ایران،  فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، سال شانزدهم، شماره 1، 209-191.
  8. سلمانی، بهزاد، محمدی، علیرضا، (1388)، بررسی اثر مخارج بهداشتی دولت بر رشد اقتصادی ایران، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره 13، 73-93.
  9. شریفی, مرضیه سادات , فراهتی, محبوبه و سعادت, رحمان . (2). تاثیر سرمایه انسانی بر ارتباط میان سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و اشتغال در کشورهای در حال توسعه. مجلس و اقتصاد1، 153-171.
  10. شکوهی‌فرد, سیامک . (1402). اثرات شاخص‌های مختلف فساد بر نیروی‌کار مطالعه موردی: کشورهای منتخب منا. مجلس و اقتصاد1، 205-173.
  11. قلی‌زاده، حسن، نوروزی، قاسم، فیض‌آبادی، یاسر، (1399)، بررسی اثر سیاست های کلان اقتصادی دولت بر توسعه‌ی اشتغال در بخش کشاورزی، جلد ۷ شماره ۱۴ صفحات ۱۲۳-۱۱۶.
  12. کریمی پتانلار، سعید نادمی، یونس؛ و هدی زبیری، (1394)، اندازه دولت و بیکاری در ایران، فصلنامه علمی و پژوهشی، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال پنجم، شماره 18، صص 64-51.
  13. Elhorst P.)2010(. Spatial Panel Data Models. Handbook of applied spatial analysis. Edited by Fisher, M.M, Getis, and A. Netherlands: Elsevier Science Publishers B.V.
  14. Elhorst, J. P. (2014). Spatial panel data models. In Spatial econometrics (pp. 37-93). Springer,
  15. Berlin, Heidelberg.‏
  16.  Feldstein, M. and  Poterba, J. (1984). Unemployment insurance and reservation wages. Journal of  
  17. Public Economics, 1984, vol. 23, issue 1-2, 141-167.
  18. Feldstein. M. (1978). The Effect of Unemployment Insurance on Temporary Layoff Unemployment.
  19. The American Economic Review. Vol. 68, No. 5 (Dec., 1978), pp. 834-846.
  20. Felix, A. E., Ihuoma, C. E., Mbang, T. B., Eke, I. C., & Eugene, O. I. (2024). The Effect of Government
  21. Expenditure and Small and Medium Sized Enterprises’ Output on Employment in Nigeria. Journal        Of Economics and Allied Research, 9(2), 226–239.
  22. Pragidis, I. C., Tsintzos, P., & Plakandaras, B. (2018). Asymmetric Effects of Government Spending
  23. Shocks During the Financial Cycle. Economic Modelling, 68, 372-387.
  24. Siyan Wang and Burton A. Abrams (2011), Government outlays, Economic Growth and   Unemployment: A VAR Model.
  25. SiyanWang & Burton A.Abrams (2007) The Effect of Government Size on the Steady- State Unemployment Rate:An Error-Correction Model Department of Economics. Alferd Lerner College of             Buisiness &Economics Univercity of Delaware, Working Paper No. 14.
  26. Vianna, A. C., & Mollick, A. V. (2018), Institutions: Key Variable for Economic Development in Latin America, Journal of Economics and Business, 96, 42-58.
  27. Wasiu, A., Habibat, T. A. and Olutosin, C. (2023). Impact of fiscal policy on the growth of small and medium. Development Bank of Nigeria Journal, 5(3), 1 – 24.

  • تاریخ دریافت 02 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 01 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 04 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 04 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403