مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

تبیین اثر رفتار توده وار سرمایه گذاران بر سرایت ریسک سیستمی و وابستگی‌ها در صنایع نفت و معدنی بورس اوراق بهادار تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مهندسی مالی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
2 گروه مالی،دانشکده مدیریت،واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی،اراک، ایران
3 گروه حسابداری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران
چکیده
رفتار سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی، اغلب به‌ شکل گروهی و توده‌وار صورت می پذیرد و این رفتار می‌تواند بر همبستگی بازده صنایع تأثیر بگذارد. رفتار توده‌وار به روندی اشاره دارد که در آن سرمایه‌گذاران بدون داشتن تحلیل فردی، تصمیم‌های معاملاتی خود را بر اساس اقدامات دیگران اتخاذ می‌کنند. در این پژوهش، برای اندازه‌گیری این رفتار، از اطلاعات معاملاتی سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی بورس اوراق بهادار تهران استفاده و تأثیر آن بر وابستگی بازده صنایع مورد مطالعه، بررسی شده است. با بهره‌گیری از مدل «واین کاپیولا» و شاخص ریسک سیستمی «CoVaR»، وابستگی انتهای نمودار (دم نمودار) بازده صنایع فرآورده‌های نفتی و معدنی از سال 1396 تا 1401 بررسی شده است. این بازه زمانی شامل دوره‌هایی از رونق و رکود، ازجمله رشد شدید شاخص در سال‌های 1397 و 1398 و سقوط آن از 1399 تا 1400، می‌باشد. انتخاب این دو صنعت برمبنای نقش کلیدی آن‌ها در ثبات اقتصادی ایران می باشد. بخش معدن به‌عنوان یکی از بخش‌های استراتژیک اقتصادی، تأثیر قابل‌توجهی بر ثبات اقتصاد واقعی دارد و ازنظر سیستماتیک می‌تواند اهمیتی مشابه بخش مالی داشته باشد. از سوی دیگر، صنعت فرآورده‌های نفتی نیز به دلیل جایگاه بنیادین خود در اقتصاد کشور، نوسانات شدیدی را تجربه می‌کند که می‌تواند بر همبستگی بازده صنایع تأثیرگذار باشد. یافته‌ها نشان می‌دهند که رفتار توده‌وار سرمایه‌گذاران موجب افزایش همبستگی بازده بین این دو صنعت شده و این اثر در دوره‌های بحران اقتصادی برجسته‌تر است. همچنین، نتایج نشان دهنده آن است که صنعت معدنی در مقایسه با صنعت فرآورده‌های نفتی نقش برجسته تری در سرایت ریسک سیستمی ایفا نموده و نوسانات بازده آن تأثیر قابل توجهی بر انتقال ریسک سیستمی دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. آقابیگی.م, اعتمادی.م, و اسلامیان.ع، 1400. رویکرد کاپیولا برای مدل‌بندی ساختار وابستگی قیمت نفت و شاخص‌های بازار ‏سهام ایران. مهندسی مالی و مدیریت اوراق بهادار, 12(48), 274-292.‏
  2. جواهری, ش (1403). بررسی سرریزی بازدهی در سه بازار ارز، رمز ارز و بورس تهران با به کار گیری مدل خود رگرسیون برداری با پارامترهای متغیر طی زمان (TVP-VAR). پژوهش‌های راهبردی بودجه و مالیه, 5(1), 31-56.
  3. خجسته، ص و زنجیردار،م .(1395). تأثیر رفتار توده‌وار سرمایه گذاران نهادی بر بازده سهام. فصلنامه سیاست های مالی و اقتصادی، 15(4) 115-134
  4. سارنج, ع , و نوراحمدی, م. (1397). آزمون فشار به‌عنوان ابزار کلیدی مدیریت ریسک دارایی‌‌های مالی با تأکید بر نظریۀ ارزش فرین و توابع کاپیولا. مدیریت دارایی و تامین مالی, 6(3), 67-86. DOI: 10.22108/amf.2018.107070.1177
  5. سلیمی.م,ابراهیمی شقاقی.م, و مشایخی فرد.س، (1400). بررسی تاثیر ویژگی‌های شخصیتی و انگیزه فردی بر تمایل رفتار توده وار ‏سرمایه گذاران با نقش تعدیلی تجربه و دانش مالی در بورس اوراق بهادار تهران. پژوهش های مالی و رفتاری در حسابداری, ‏‏1(2)، 1-20.DOI:10.30486/fbra.2021.1946138.1051
  6. صیادی.م. و کریمی.ن، (1398). مدلسازی وابستگی بین بازدهی سهام گروه محصولات شیمیایی، رشد قیمت نفت و رشد نرخ ارز ‏در ایران؛ کاربرد توابع ‏Vine Copula‏. فصلنامه تحقیقات مدل سازی اقتصادی, 10(38), 45-94. ‏ DOI:10.29252/jemr.10.38.45.
  7. فخیمی، ز، زنجیردار،م و کیوان, ن. (1402). تأثیر تورش‌های رفتاری سرمایه‌گذاران در توضیح ارزش افزوده ایجاد شده بر اساس حجم معاملات در صندوق‌های‌ سرمایه‌گذاری. فصلنامه بورس اوراق بهادار 16(62): 25-56. DOI:10.22034/jse.2021.11525.1660
  8. فلاح شمس, م, و صادقی, ا. (1400). بهینه سازی پورتفوی با استفاده از رویکرد کاپولا و ارزش در معرض ریسک چند متغیره شرطی در بورس اوراق بهادار تهران. دانش سرمایه‌گذاری ,  10 (40), 205-226.
  9. کیان پور.س و فتاحی.ش، (1399). وابستگی بین بازدهی بورس، بازدهی طلا و گسترش ویروس کرونا در ایران: رویکرد توابع کاپیولا. اقتصاد و الگو سازی, 11(2), 181-221. DOI:10.29252/jem.2021.185233.1493
  10. محسنی،ح و بت شکن، م. 1399. بررسی همبستگی شرطی میان صنایع در بازار سرمایه، نشریه پژوهش های راهبردی بودجه و مالیه، 1 (1):75-91

  • تاریخ دریافت 14 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 26 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 18 خرداد 1404
  • تاریخ اولین انتشار 18 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1404