این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد اتصال چندک به چندک، به بررسی سرریز نوسانات میان رشد نرخ ارز و شکاف نرخ ارز با تورم با استفاده از داده‌های ماهانه اقتصاد ایران طی سال‌های 1365 تا 1403 می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که در مدل‌سازی رشد نرخ ارز آزاد و تورم، تورم نقش نسبتاً غالب‌تری در تبیین ارتباط دو متغیر به‌ویژه در چندک‌های میانی ایفا می‌کند؛ بدین معنا که در شرایط عادی‌ بازار، تورم تا حدی محرک افزایش نرخ ارز بوده است، این ارتباط بین نرخ ارز و تورم در چندک‌های حدی به شدت تشدید می‌گردد به نحوی که در کرانه‌های توزیع نرخ ارز، فشار مستقیم از سمت نرخ ارز بر سطح قیمت‌ها غالب می‌شود. در مدل شکاف ارزی نیز، تأثیرگذاری در چندک‌های حدی قوی‌تر بوده و در چندک‌های میانی (که بیانگر شرایط آرام‌تر بازار ارز هستند)، شکاف ارزی اثرگذاری خالص غالب را به جای تورم نشان می‌دهد. همچنین، در دوره‌های بحرانی، مقدار میانگین اتصال کل بین چندک‌های مستقیم به شدت افزایش می‌یابد که حاکی از همبستگی شدید نوسانات تورم و ارز در چندک‌های متناظر است. علاوه بر این، میانگین اتصال کل مبتنی بر چندک‌ها در طول زمان متغیر و وابسته به شرایط اقتصادی است. این نتایج نشان می‌دهد که برای درک دقیق سرریزها باید وابستگی چندکی میان نرخ ارز و تورم به صورت مستقیم و معکوس تحلیل شود. در شرایط عادی، سیاست‌گذار باید بر تقویت چارچوب هدف‌گذاری تورمی و نگه‌داشتن نرخ بهره حقیقی در سطح مثبت تمرکز کند تا با مهار تورم انتظاری، فشار بر نرخ ارز کاهش یابد، اما هنگام جهش‌های ارزی لازم است ضمن تعدیل تدریجی نرخ رسمی، مداخله‌ای شفاف در بازار آزاد جهت جلوگیری از انتقال شوک ارزی به تورم انجام شود.
این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد اتصال چندک به چندک، به بررسی سرریز نوسانات میان رشد نرخ ارز و شکاف نرخ ارز با تورم با استفاده از داده‌های ماهانه اقتصاد ایران طی سال‌های 1365 تا 1403 می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که در مدل‌سازی رشد نرخ ارز آزاد و تورم، تورم نقش نسبتاً غالب‌تری در تبیین ارتباط دو متغیر به‌ویژه در چندک‌های میانی ایفا می‌کند؛ بدین معنا که در شرایط عادی‌ بازار، تورم تا حدی محرک افزایش نرخ ارز بوده است، این ارتباط بین نرخ ارز و تورم در چندک‌های حدی به شدت تشدید می‌گردد به نحوی که در کرانه‌های توزیع نرخ ارز، فشار مستقیم از سمت نرخ ارز بر سطح قیمت‌ها غالب می‌شود. در مدل شکاف ارزی نیز، تأثیرگذاری در چندک‌های حدی قوی‌تر بوده و در چندک‌های میانی (که بیانگر شرایط آرام‌تر بازار ارز هستند)، شکاف ارزی اثرگذاری خالص غالب را به جای تورم نشان می‌دهد. همچنین، در دوره‌های بحرانی، مقدار میانگین اتصال کل بین چندک‌های مستقیم به شدت افزایش می‌یابد که حاکی از همبستگی شدید نوسانات تورم و ارز در چندک‌های متناظر است. علاوه بر این، میانگین اتصال کل مبتنی بر چندک‌ها در طول زمان متغیر و وابسته به شرایط اقتصادی است. این نتایج نشان می‌دهد که برای درک دقیق سرریزها باید وابستگی چندکی میان نرخ ارز و تورم به صورت مستقیم و معکوس تحلیل شود. در شرایط عادی، سیاست‌گذار باید بر تقویت چارچوب هدف‌گذاری تورمی و نگه‌داشتن نرخ بهره حقیقی در سطح مثبت تمرکز کند تا با مهار تورم انتظاری، فشار بر نرخ ارز کاهش یابد، اما هنگام جهش‌های ارزی لازم است ضمن تعدیل تدریجی نرخ رسمی، مداخله‌ای شفاف در بازار آزاد جهت جلوگیری از انتقال شوک ارزی به تورم انجام شود.
طبقه‌بندی JEL: F31، E31، C14.