مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

ارائه مدل پویای عوامل ایجاد کننده مساله ترافیک شهری و بررسی نقش سازوکار مبتنی بر بازاریابی اجتماعی در بهبود آن (مطالعه موردی شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدیریت بازرگانی و راهبردی، پردیس بین المللی البرز، دانشگاه تهران
2 دانشیار، دانشکده مدیریت کسب و کار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران
3 استاد، دانشکده مدیریت کسب و کار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران
چکیده
ازدحام ترافیک شهری یکی از چالش‌های ساختاری پایداری کلان‌شهرهاست که پیامدهای اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی گسترده‌ای به‌دنبال دارد. هدف این پژوهش، توسعه یک مدل پویایی‌شناسی سیستم‌ها برای شناسایی سازوکارهای علّی شکل‌گیری ازدحام و ارزیابی اثربخشی بسته‌های سیاستی ترکیبی در مدیریت تقاضای سفر در شهر تهران است. نوآوری پژوهش در تلفیق مدل‌سازی پویای سیستم با ابزارهای بازارمحور مدیریت تقاضای سفر و مداخلات رفتاری مبتنی بر بازاریابی اجتماعی در قالب یک چارچوب سیاستی یکپارچه است. پژوهش با رویکرد آمیخته انجام شد: در فاز کیفی، با مرور نظام‌مند ادبیات و انجام مصاحبه خبرگانی، ساختار علّی سیستم و حلقه‌های بازخوردی استخراج و نمودارهای CLD ترسیم گردید؛ در فاز کمی، مدل انباشت–جریان در محیطVensim توسعه یافته، با داده‌های سال‌های 1380 تا 1400 کالیبره شد (میانگین خطای بازتولید رفتار کمتر از ۵ درصد) و سناریوهای سیاستی شبیه‌سازی گردید. سه سناریو اصلی ارزیابی شد: (۱) افزایش خدمات غیرحضوری، (۲) نظام «سهمیه قابل‌مبادله پیمایش» مبتنی بر ابزارهای بازارمحور مدیریت تقاضا و (۳) ترکیب سناریوی دوم با مداخلات بازاریابی اجتماعی. نتایج شبیه‌سازی در افق ۱۵ساله نشان می‌دهد سناریوی افزایش خدمات غیرحضوری حداکثر منجر به کاهش حدود ۳ تا ۵ درصدی شاخص ازدحام می‌شود. در مقابل، اجرای نظام سهمیه قابل‌مبادله پیمایش موجب کاهش حدود ۱۸ تا ۲۵ درصدی شاخص ازدحام و کاهش ۱۲ تا ۱۵ درصدی متوسط زمان سفر در مقایسه با سناریوی پایه می‌گردد. ترکیب این سیاست با مداخلات بازاریابی اجتماعی، سرعت تعدیل رفتاری را افزایش داده و کاهش ازدحام را تا حدود ۳۰ درصد نسبت به روند موجود تقویت می‌کند. همچنین برآورد مدل نشان می‌دهد اجرای بسته ترکیبی می‌تواند سالانه حدود ۱۰ درصد در مصرف سوخت شهری صرفه‌جویی ایجاد کند.

طبقه بندی JEL: R41، R42، D91، O18
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  • تاریخ دریافت 27 آذر 1404
  • تاریخ بازنگری 08 اسفند 1404
  • تاریخ پذیرش 05 اردیبهشت 1405
  • تاریخ اولین انتشار 05 اردیبهشت 1405
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1405