تحولات شتابان اقتصاد دیجیتال، الگوهای سنتی حکمرانی و قانونگذاری را با چالشهای بنیادین مواجه ساخته و نقش پارلمانها را بهعنوان نهادهای تنظیمگر، نظارتی و آیندهنگر در کانون توجه قرار داده است. در ایران، این چالشها در بستر عدمقطعیتهای نهادی، سیاسی و ژئوپلیتیک تشدید شده و ضرورت بهرهگیری از رویکردهای آیندهپژوهانه در سیاستگذاری پارلمانی را دوچندان کرده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین آیندههای محتمل نقش مجلس شورای اسلامی در حکمرانی اقتصاد دیجیتال ایران، از رویکرد آیندهپژوهی سیاستگذاری و روش سناریونویسی استفاده میکند. از نظر روششناسی، پژوهش کیفی، کاربردی–راهبردی و مبتنی بر تحلیل ساختاری به روش میکمک و سناریونویسی با نرمافزار سناریوویزارد است. جامعه پژوهش شامل خبرگان حوزه سیاستگذاری عمومی، حکمرانی دیجیتال، آیندهپژوهی، اقتصاد دیجیتال و کارشناسان مرتبط با فرآیندهای تقنینی و نظارتی مجلس شورای اسلامی بود که با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند و بر اساس معیارهایی نظیر سابقه علمی، تجربه سیاستی و آشنایی با ساختار حکمرانی ایران انتخاب شدند. دادهها از طریق مرور نظاممند ادبیات علمی داخلی و بینالمللی و برگزاری جلسات گروه کانونی خبرگان گردآوری شد. و با استفاده از روش تحلیل مضمون و شناسایی عوامل کلیدی و عدمقطعیتها، تجزیه و تحلیل قرار گرفت.در گام نخست، پیشرانها و روندهای مؤثر بر آینده موضوع شناسایی و پالایش گردید و سپس با تحلیل تأثیرات متقاطع عوامل کلیدی، 17 عدمقطعیت بحرانی استخراج شد که برای هر یک، وضعیتهای خوشبینانه، میانه و بدبینانه تعریف گردید. نتایج تحلیل سناریویی منجر به استخراج 14 سناریوی قوی شد که در قالب چهار خانواده سناریویی شامل حکمرانی دیجیتال فعال و تابآور، تطبیق حداقلی، حکمرانی امنیتمحور بسته و فرسایش نهادی و واگرایی دیجیتال خوشهبندی شدند. یافتهها نشان میدهد که آینده نقش مجلس شورای اسلامی بهطور معناداری به سطح ظرفیت نهادی، کیفیت تعامل با زیستبوم فناوری و میزان نهادینهشدن تفکر آیندهنگر در فرآیندهای تقنینی و نظارتی وابسته است. پژوهش نتیجه میگیرد که بهکارگیری نظاممند سناریونویسی میتواند تابآوری سیاستگذاری پارلمانی را افزایش داده، ریسک تصمیمگیری در شرایط عدمقطعیت را کاهش دهد و زمینه تقویت حکمرانی هوشمند اقتصاد دیجیتال در ایران را فراهم سازد.
نیازی, عیسی. (1405). آینده نقش مجلس شورای اسلامی در حکمرانی اقتصاد دیجیتال ایران: یک مطالعه آیندهپژوهانه مبتنی بر سناریونویسی. (e11805). مجلس و اقتصاد, (), e11805 https://doi.org/10.22034/mec.2026.18842.1189
MLA
نیازی, عیسی. "آینده نقش مجلس شورای اسلامی در حکمرانی اقتصاد دیجیتال ایران: یک مطالعه آیندهپژوهانه مبتنی بر سناریونویسی" .e11805 , مجلس و اقتصاد, , 1405, e11805. doi: 10.22034/mec.2026.18842.1189
HARVARD
نیازی عیسی. (1405). 'آینده نقش مجلس شورای اسلامی در حکمرانی اقتصاد دیجیتال ایران: یک مطالعه آیندهپژوهانه مبتنی بر سناریونویسی', مجلس و اقتصاد, (), e11805. doi: 10.22034/mec.2026.18842.1189
CHICAGO
عیسی نیازی, "آینده نقش مجلس شورای اسلامی در حکمرانی اقتصاد دیجیتال ایران: یک مطالعه آیندهپژوهانه مبتنی بر سناریونویسی," مجلس و اقتصاد, (1405): e11805, doi: 10.22034/mec.2026.18842.1189
VANCOUVER
نیازی عیسی. آینده نقش مجلس شورای اسلامی در حکمرانی اقتصاد دیجیتال ایران: یک مطالعه آیندهپژوهانه مبتنی بر سناریونویسی. مجلس و اقتصاد. 1405;():e11805. doi: 10.22034/mec.2026.18842.1189
