1
دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
2
دانشجو دوره دکتری اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
3
دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
10.22034/mec.2026.19387.1223
چکیده
این پژوهش با هدف تحلیل رابطه میان تغییرات دستمزدها و تورم در اقتصاد ایران طی دوره ۱۳۸۱ تا ۱۴۰۱ با دو مسیر دستمزدهای بخش خصوصی و دولتی انجام شده است. تورم به‌عنوان یکی از مهم‌ترین چالش‌های مزمن اقتصاد ایران، آثار گسترده‌ای بر قدرت خرید خانوار، فرآیندهای تولید و ثبات اقتصاد کلان داشته و همواره موضوعی اساسی برای سیاست‌گذاران بوده است. در این تحقیق، با بهره‌گیری از داده‌های سری زمانی و روش سیستم معادلات همزمان و تکنیک حداقل مربعات دو مرحله‌ای(2SLS)، اثر رشد دستمزد در بخش خصوصی و دولتی به تفکیک مورد بررسی قرار گرفته است. یافته‌های تجربی حاکی از تمایز ساختاری اثرگذاری دستمزدهاست؛ به‌طوری‌که رشد دستمزد بخش خصوصی اثری مثبت و معنادار بر شاخص قیمت‌ها دارد (تأیید کانال فشار هزینه)، در حالی که رشد دستمزد بخش دولتی از نظر آماری اثر مستقیم معناداری بر سطح عمومی قیمت‌ها بر جای نمی‌گذارد و رابطه یک‌طرفه‌ای از تورم به سمت تعدیل دستمزد دولتی برقرار است، در این میان، متغیرهای «حجم نقدینگی»و «نرخ ارز»با داشتن بیشترین کشش و بالاترین سطح معناداری آماری (به‌ترتیب با ضرایب 63/0 و 23/0 در سطح خطای کمتر از یک درصد)،قوی‌ترین، مسلط‌ترین و معنادارترین اثر مثبت را بر تورم دارند. معناداری و وزن بالای نقدینگی، انطباق کامل پویایی‌های قیمتی با نظریه مقداری پول و دیدگاه پول‌گرایان را تأیید می‌کند. اثر قوی نرخ ارز نیز با نظریه‌های «تورم وارداتی» و فشار هزینه هم‌خوانی دارد؛ به طوری که جهش‌های ارزی از طریق گران ساختن نهاده‌ها و کالاهای واسطه‌ای وارداتی، هزینه‌های تولید را متورم کرده و مستقیماً به سطح قیمت‌ها سرایت می‌نماید. این نتایج می‌تواند در جهت اصلاح سیاست‌های اقتصادی و تمرکز بیشتر بر نقش انتظارات و ثبات نرخ ارز مورد استفاده سیاست‌گذاران قرار گیرد. طبقه بندی JEL: E24، E31، C30
دژپسند، فرهاد، بهامین، بهراد و محسنی، رضا. (1405). بررسی اثرات متمایز رشد دستمزد بخش دولتی و خصوصی بر تورم در ایران: رویکرد سیستم معادلات همزمان. (e12031). مجلس و اقتصاد، ()، e12031 https://doi.org/10.22034/mec.2026.19387.1223
MLA
دژپسند، فرهاد، بهامین، بهراد، و محسنی، رضا. "بررسی اثرات متمایز رشد دستمزد بخش دولتی و خصوصی بر تورم در ایران: رویکرد سیستم معادلات همزمان" .e12031 ، مجلس و اقتصاد، ، 1405، e12031. doi: 10.22034/mec.2026.19387.1223
HARVARD
دژپسند، فرهاد، بهامین، بهراد، و محسنی، رضا. (1405). 'بررسی اثرات متمایز رشد دستمزد بخش دولتی و خصوصی بر تورم در ایران: رویکرد سیستم معادلات همزمان'، مجلس و اقتصاد، (), e12031. doi: 10.22034/mec.2026.19387.1223
CHICAGO
دژپسند، فرهاد، بهامین، بهراد و محسنی، رضا، "بررسی اثرات متمایز رشد دستمزد بخش دولتی و خصوصی بر تورم در ایران: رویکرد سیستم معادلات همزمان." مجلس و اقتصاد، (1405): e12031, doi: 10.22034/mec.2026.19387.1223
VANCOUVER
دژپسند فرهاد، بهامین بهراد، محسنی رضا. بررسی اثرات متمایز رشد دستمزد بخش دولتی و خصوصی بر تورم در ایران: رویکرد سیستم معادلات همزمان. مجلس و اقتصاد. 1405;():e12031. doi: 10.22034/mec.2026.19387.1223
