مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

رابطه سیاست‌های مالی و نابرابری درآمد درایران: با استفاده از رویکرد تالک-باستیات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مریم برزگر مروستی
دکترای اقتصاد، مربی(مدرس)، گروه مدیریت، دانشکده مدیریت و حسابداری، موسسه آموزش عالی زند، شیراز، ایران
10.22034/mec.0621.10174
چکیده
با توجه به اهمیت تبعاتی که توزیع ناعادلانه درآمد دارد و نقش دولت به عنوان یکی از مهمترین نهادهای سیاست گذار و مسئول در بهبود توزیع درآمد در کشور، در این مطالعه با کمک نظریه تالک-باستیات، نقش دولت از طریق اعمال مالیات و مخارج دولتی بر نابرابری درآمد در ایران مورد بررسی قرار گرفته است. طبق نظریه تالک-باستیات، حدود آستانه‌ای برای مالیات و مخارج دولتی وجود دارد که قبل و بعد از آن، سیاست‌های مالی می‌توانند اثرگذاری متفاوتی بر نابرابری درآمد داشته باشند. لذا در این مطالعه با بکارگیری الگوی خودرگرسیو انتقالی ملایم طی دوره زمانی 1379-1400 اثرگذاری سیاست های مالی دولت بر نابرابری درآمد در ایران مورد آزمون واقع شده است. نتایج تجربی حاصل از این تحقیق حاکی از آن است که افزایش مخارج دولتی تا کمتر از حد آستانه آن (1182222 میلیارد ریال) منجر به بهبود توزیع درآمد شده، ولی با افزایش آن بیش از حد آستانه توزیع درآمد بدتر خواهد شد. البته این اثرگذاری ها جزئی و ضعیف بوده است. همچنین، در مورد مالیات برعکس اثر مخارجی، در مقادیر کمتر از آستانه (732959 میلیارد ریال)، افزایش مالیات باعث بدتر شدن نابرابری درآمدی شده ولی در مقادیر بیشتر از حد آستانه باعث کاهش نابرابری درآمدی شده است. با توجه به اهمیت مشکل کسری بودجه در ایران، سیاست های انقباضی مالی، شامل ترکیبی از کاهش مخارج دولت و افزایش مالیات ها، توصیه می شود که در نتیجه آن توزیع درآمد نیز بهبود می­یابد.
کلیدواژه‌ها
نابرابری درآمد
شاخص اتکینسون
مالیات
مخارج دولت
نظریه تالک-باستیات
روش خودرگرسیو انتقال ملایم
  1. جعفری، مهدی؛ عمادی، سیدجواد؛ رمضان پور، اسماعیل. (1400). بررسی تاثیر همزمان سیاست های پولی و مالی بر نابرابری درآمد در ایران. فصلنامه اقتصاد کابردی. 39-99. 11(36)
  2. خانزادی، آزاد؛ حیدریان، مریم؛ مرادی، سارا. (1393). بررسی و تحلیل نقش و اثرات درآمدهای مالیاتی بر توزیع درآمد و توسعه انسانی (مطالعه موردی کشور ایران). فصنامه اقتصاد مقداری. 135-158. 11(4)
  3. خداپرست، مهدی؛ داودی، آزاده. (1392). هزینه های دولت و کاهش فقر و نابرابری. فصلنامه سیاست های راهبردی و کلان. 37-50. 1(4)
  4. رضاقلی، مهدیه؛ آقایی، مجید. (1394). بررسی تاثیر مالیات های مستقیم بر توزیع درآمد در ایران. فصلنامه مجلس و راهبرد. 129-156. 22(84)
  5. رضایی، اسعداله؛ حسین زاده، جواد؛ فرامرزی، ایوب؛ یزدان خواه، منصوره. (1392). تاثیر اندازه دولت بر توزیع درآمد در ایران. فصلنامه سیاست های راهبردی و کلان. 21-36. 1(4)
  6. رهبر، فرهاد؛ سرگلزایی، مصطفی. (1390). بررسی آثار سیاستهای مالی بر رشد اقتصادی و فقر طی دوره 1363-1386. فصلنامه تحقیقات اقتصادی. 89-110. 46(3)
  7. سپهر دوست، حمید؛ زمانی، صابر. (1394). بهبود پارتویی توزیع درآمد و سیاستگذاری مالیاتی. فصلنامه سیاست های راهبردی و کلان. 107-127. 3(10)
  8. سیفی پور، رویا، رضایی، محمدقاسم. (1390). بررسی عوامل موثر بر توزیع درآمد در ایران با تاکید بر مالیات ها. پژوهشنامه مالیات. 121-142. 10(58)
  9. صادقی، سیدکمال؛ بهشتی، محمدباقر؛ رنج پور، رضا؛ ابراهیمی، سعید. (1396). سیاست های مالی و توزیع درآمد در ایران: رهیافت FAVAR. فصلنامه مدلسازی اقتصادی. 75-98. 11(3)
  10. فلاحتی، علی؛ الماسی، مجتبی؛ آقایی، فاطمه. (1388). تاثیر سیاست های مالی بر توزیع درآمد و رشد اقتصادی طی سالهای 1352-1384. 109-131. 6(11)
  11. لعل خضری، حمید؛ شیرزورعلی آبادی، زهرا. (1401). نقش دولت در مبادله نابرابری درآمد-رشد اقتصادی: رویکرد خود رگرسیون برداری بیزین. فصلنامه نظریه های کاربردی اقتصاد. 161-192. 9(4)
  12. محسنی، رضا؛ صمصامی مزرعه آخوند، حسین؛ شیخ شرفی، شادنوش. (1402). تاثیر بودجه بر رشد اقتصادی و توزیع درآمد: یک تجزیه و تحلیل استانی. فصلنامه پژوهش­های برنامه و توسعه. 7-45، 4(15)
  13. محقق نیا، محمدجواد؛ شهریاری، حمیدرضا؛ میر، میلاد؛ اکبری باوفاگلیان، علی. (1393). بررسی تاثیر مخارج دولت بر توزیع درآمد در ایران با مدل رگرسیون انتقال نرم. هشتمین همایش سیاست های مالی و مالیاتی ایران. 197-217.
  14. مرادی، فاطمه؛ جعفری، محمد؛ فتاحی، شهرام. (1400). تاثیر شاخص فلاکت و کنترل فساد بر نابرابری درآمد، با رویکرد کوانتایل. فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی. 10(40). 241-279.
  15. ملااسمعیلی دهشیری، حسن، پژویان، جمشید، غفاری، فرهاد، و حسینی، سیدشمس الدین. (1401). تحلیل اثر سیاست مالی (مالیات بر مجموع درآمد) بر توزیع درآمد کشورهای منتخب OECD. اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 16(58 )، 93-108.
  16. مهرگان، نادر؛ قاسمی، سحر؛ سرگلزایی، علی. (1401). بررسی اثرمالیات بر ارث بر توزیع درآمد در ایران: رویکرد خودرگرسیون با وقفه توزیعی ARDL. بررسی مسائل اقتصادی ایران. 295-327. 9(2)