مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

نقش نوآوری زیست ‌محیطی و پیچیدگی اقتصادی در کاهش تخریب محیط‌ زیست ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بختیار جواهری 1
وحید عزیزی 2
1 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کرستان، سنندج، ایران
2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کرستان، سنندج، ایران
10.22034/mec.2024.16723.1026
چکیده
فعالیت‌ها و دلالت‌های مرتبط با توسعه اقتصادی منجر به استفاده بی‌رویه از صنایع، افزایش سوخت‌های فسیلی، تخریب جنگل‌ها، تقلیل منابع طبیعی و در نتیجه تخریب محیط­زیست، افزایش گازهای گلخانه‌ای و تغییر اقلیم در ایران شده است. به‌طوری‌که در سال 2022، ایران به هشتمین کشور انتشار دهنده گازهای گلخانه‌ای و 133امین کشور از نظر شاخص کیفیت محیط زیست در جهان تبدیل شده است. این مسأله لزوم توجه سیاست‌گذاران و نیاز به استراتژی‌های مؤثر برای مهار انتشار آلودگی‌های زیست‌محیطی را ضروری می‌سازد. در سطح جهانی، ادبیات نظری و تجربی دلالت بر این دارد که پیچیدگی اقتصادی همراه با پیشرفت‌ها و نوآوری‌های متمرکز بر محیط­زیست می‌تواند به عنوان ابزاری برای کاهش انتشار گازهای گلخانه­ای و تخریب محیط­زیست مورد استفاده قرار گیرد. هدف اصلی این مقاله بررسی تأثیر نوآوری زیست‌محیطی و پیچیدگی اقتصادی بر تخریب محیط­زیست در ایران طی دوره زمانی (2021 – 1995 میلادی) با استفاده از روش حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS) است. نتایج مطالعه نشان می‌دهد که در بلندمدت پیچیدگی اقتصادی و نوآوری زیست‌محیطی (تعداد اختراعات مرتبط با محیط­زیست) باعث کاهش تخریب محیط­زیست (انتشار گاز دی­اکسیدکربن) شده است. همچنین، رشد اقتصادی (افزایش تولید ناخالص داخلی) و مصرف انرژی (افرایش سرانه مصرف انرژی اولیه) بر تخریب محیط­زیست تأثیر مثبت می‌گذارند. نتیجه این مطالعه بیانگر آن است که پیچیدگی اقتصادی و توسعه فناوری‌های سبز می‌تواند به عنوان یک ابزار سیاستی برای مقابله با تخریب محیط­زیست مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین سیاست‌گذاران باید اقداماتی در جهت حمایت از ایجاد دانش و انتشار فناوری‌های دوست­دار محیط­زیست انجام دهند.
 
کلیدواژه‌ها
پیچیدگی اقتصادی
نوآوری زیست‌محیطی
تخریب محیط‌زیست
ایران
موضوعات
  1. استادزاد، علی حسین. (1399). تأثیر همزمان نوآوری، مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر و منابع اولیه انرژی بر انتشار آلودگی (مطالعه موردی: اقتصاد ایران). نشریه پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 9(34)، 1-35. Doi: 10.22054/jiee.2021.55245.1782
  2. جواهری، بختیار.، عزیزی، وحید. و شاه­ویسی، حمیرا. (1403). آزادی سیاسی، توسعه انسانی و پایداری محیط زیست در ایران. نشریه اقتصاد باثبات، 5(1)، 149 – DOI: 10.22111/sedj.2024.47601.1430
  3. جواهری، بختیار.، شاه­ویسی، حمیرا.، و محمدی، سمیرا. (1402). بررسی تأثیر شاخص‌های توسعه انسانی، سیاسی و آزادی‌های مدنی بر کیفیت محیط‌زیست. نشریه پژوهش­های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، ۲۳ (۲)، ۱-۲۵. DOI: 20.1001.1.17356768.1402.23.2.1.5
  4. سلمان­پور، علی. (1397). اثر رشد جمعیت، سرمایه انسانی و مصرف فرآورده‌های نفتی بر آلودگی محیط زیست در ایران. نشریه علوم و تکنولوژی محیط زیست، 20 (4)، 255 – Doi: 10.22034/jest.2019.13714
  5. عباسی­نژاد، حسین.، و گودرزی فراهانی، یزدان. (1392). اقتصاد سنجی کاربردی با Microfit و Eviews. تهران، نور علم. چاپ اول.
  6. عبدالهی، فاطمه.، و قادری، سیمین. (1402). بررسی تأثیر منابع طبیعی و سرمایه انسانی بر ردپای اکولوژیکی ایران. نشریه حکمرانی و توسعه. 3(1)، 99-120. Doi: 10.22111/jipaa.2023.399117.1124
  7. عزیزی، زهرا.، دارایی، فاطمه و ناصری بروجنی، علیرضا. (1398). تأثیر پیچیدگی اقتصادی بر آلودگی محیط زیست. نشریه تحلیل­های اقتصادی توسعه ایران، 7(2)، 201-219. Doi: 10.22051/edp.2020.29451.1225
  8. لعل­خضری، حمید. و آشنا، ملیحه. (1401). رابطۀ پیچیدگی اقتصادی و انتشار دی‌اکسیدکربن در ایران با استفاده از الگوی غیرخطی NARDL. نشریه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران، 11(42)، 251-277. Doi: 10.22084/aes.2021.24941.3349
  9. محمدی، نجمه.، سحابی، بهرام.، حیدری، حسن.، صادقی سقدل، حسین. (1402). بررسی تأثیر پیچیدگی اقتصادی و مصرف انرژی تجدیدپذیر برآلودگی­های زیست محیطی در کشورهای در حال توسعه. نشریه پژوهش­های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، ۲۳(۴)، ۱-۲۴. Doi: 10.22034/ecor.23.4.1
  10. نادمی، یونس و دالوندی، معصومه. (1402). اثر نوآوری و توسعه مالی بر انتشار دی­اکسیدکربن. نشریه زیست بوم نوآوری، 3 (1)، 67-84. Doi: 10.22111/innoeco.2023.45415.1061