مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

نقش انواع روش‌های حمل و نقل بر رشد اقتصادی ایران با استفاده از سیستم معادلات همزمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سید جمال الدین محسنی زنوزی 1
ساناز شهبازی 2
1 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایزان
2 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایزان
10.22034/mec.2024.16929.1042
چکیده
این مطالعه با رویکرد ترکیب رشد اقتصاد کلان با عرضه و تقاضای حمل‌ونقل، نقش انواع حمل‌ونقل بر رشد اقتصادی ایران را بین سال‌های 1400-1380، به روش سیستم معادلات همزمان (3SLS) بررسی می­نماید. نتایج تحقیق نشان داد که هر سه نوع حمل‌ونقل (زمینی، هوایی و دریایی) بر رشد اقتصادی تأثیر مثبت و معناداری دارند، به طوری­که با یک درصد افزایش در ارزش زیرساخت‌های بخش حمل‌ونقل، رشد اقتصادی 2.10 درصد افزایش می‌یابد. حمل‌ونقل زمینی با ضریب 783/0 بیش‌ترین تأثیر را بر نرخ رشد دارد، زیرا حمل‌ونقل زمینی روش اصلی حمل‌ونقل کالا و خدمات در داخل یک کشور است. حمل‌ونقل دریایی با ضریب 0.571 عامل مهمی در رشد اقتصادی است، زیرا نقش مهمی در تجارت بین‌الملل ایفا می‌کند و حجم صادرات و واردات توسط بنادر و کشتی‌ها می‌تواند به میزان قابل توجهی بر نرخ رشد اقتصادی تأثیرگذار باشد. حمل‌ونقل هوایی با ضریب 0.037 تأثیر نسبتاً کم‌تری بر رشد اقتصادی دارد، ولی یک عامل مهم در رشد اقتصادی است، زیرا جابجایی افراد و کالاها را در مسافت‌های طولانی تسهیل می‌کند و منجر به افزایش بهره‌وری و رشد اقتصادی می‌شود. همچنین قیمت خدمات حمل­ونقل رابطه عکس  و عرضه خدمات حمل­ونقل، جمعیت و میزان درآمد رابطه مثبت و معناداری با تقاضای خدمات حمل­ونقل دارند. رابطه قیمت سوخت و کسری بودجه دولت با عرضه خدمات حمل­ونقل منفی بوده و رابطه بین میزان بار حمل شده و مسافران جابجا شده و تقاضای خدمات حمل­ونقل مثبت و معنادار می­باشد. توصیه اصلی مطالعه، گسترش سرمایه­گذاری در کریدورهای جاده­ای و ریلی جنوب - شمال و غرب - شرق (جاده ابریشم) می­باشد.
کلیدواژه‌ها
حمل‌و نقل دریایی
حمل‌ونقل زمینی
حمل ونقل هوایی
رشد اقتصادی
موضوعات
  1. بابازاده، محمد، قدیمی، خلیل و محسنی، رضا (1388) تاثیر سرمایه گذاری در بخش حمل ­ونقل بر رشد اقتصادی در ایران، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 50،  199-157.
  2. بررسی لایحه برنامه هفتم توسعه (39)،  بخش حمل­ونقل، تیرماه 1402.
  3. پهلوانی، مصیب؛ مهرابی بشرآبادی، حسین و افشارپور، مهلا (1392). بررسی تأثیر توسعه زیرساخت­های حمل­ونقل بر رشد اقتصادی استان­های ایران، فصلنامه پژوهشی مدل­سازی اقتصادی شماره 16، ص 103-132.
  4. حیدری، محمدعلی (1400). افزایش ظرفیت خطوط و تأثیر آن بر بهره‌وری راه‌آهن، هفتمین کنفرانس بین‌المللی، پیشرفت‌های اخیر در مهندسی راه‌آهن، تهران-ایران.
  5. رضایی ارجرودی، عبدالرضا (1383). اهمیت و جایگاه صنعت حمل‌ونقل در ارتقا و شکوفایی اقتصاد کشور، یازدهمین کنفرانس سراسری مهندسی عمران،  CESC 2004، دانشگاه هرمزگان.
  6. سوری، علی (1394). اقتصادسنجی (پیشرفته) با استفاده از Eviews & Stata، انتشارات: مطالعات فرهنگی.
  7. شیرافکن لمسو، مهدی، سیستانی بدوئی، یاسر و سیدهاشمی، فاطمه (1402). تاثیر غیرخطی حمل­و­نقل دریایی بر رشد اقتصادی، شواهدی از کشور ایران، نشریه توسعه مدیریت دریایی، سال اول، شماره اول، ص 47-22.
  8. قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران (1394-1390).
  9. کلانترزاده، مهسا؛ زندی، فاطمه؛ خضری، محمد و صفوی، بیژن (1400). رابطه حمل‌ونقل، رشد اقتصادی و محیط­زیست در کشورهای منتخب منا، تحقیقات اقتصاد کشاورزی، دوره 13، شماره 2، ص 196-173.
  10. گجراتی، دمودار (2012). مبانی اقتصادسنجی، مترجم: حمید ابریشمی، ناشر: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران.
  11. گلچین­فر، نازلی (1389). بررسی علیت بین عملکرد بخش حمل و نقل دریایی و رشد اقتصادی در ایران، دوازدهمین کنفرانس صنعت دریایی، ایران، زیباکنار، ص 5-1.  
  12. مطلبی کربکندی، محمدعلی و کفیلی، وحید (1398). بررسی جایگاه حمل‌ونقل دریایی ایران در اقتصاد ایران و عرصه جهانی، فصلنامه اقتصاد دفاعی، دانشگاه و پژوهشکده عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی-گروه منابع و اقتصاد دفاعی، سال چهارم، شماره چهاردهم، ص 140- 117.
  13. منجذب، محمدرضا و نصرتی، رضا (1397). مدل­های اقتصادسنجی پیشرفته همراه با ایویوز و استاتا، نشر: تهران، موسسه کتاب مهربان نشر.
  14. Aschauer, D.A., (1989). Is public expenditure productive? J. Monet. Econ. 23, 177–200.
  15. Asteriou, M. and Hall, S.G. (2007). Tapplied econometrics, A moodern Approach Dimitrios Asteriou and Stepheng, Palgrave Macmillan.
  16. Babazadeh, M., Zadihi, Kh., and Mohseni, R. (2009) The impact of investment in the transportation sector on economic growth in Iran, Business Research Quarterly, No. 50, 157-199 (In Persian).
  17. Bose, N., Haque, M.E., (2005). Causality between public investment in transport and communication and economic growth. J. Econ. Dev. 30 (1), 95–106.
  18. Catalano, G., Daraio, C., Diana, M., Gregori, M., and  Matteucci, G. (2019). Efficiency, effectiveness, and impacts assessment in the rail transport sector: a state-of-the-art critical analysis of current research. Int. Trans. Oper. Res. 2019, 26, 5–40. doi:10.1111/itor.12551.
  19. Fedderke, J.W., Perkins, P., Luiz, J.M., (2006). Infrastructural investment in long-run economic growth: South Africa 1875–2001. World Dev. 34 (6), 1037–1059.
  20. Fernandes, E., Pacheco, R.R., (2010). The causal relationship between GDP and domestic air passenger traffic in Brazil. Transp. Plan. Technol. 33 (7), 569–581.
  21. Ejiogu, E. O., Nelson S. M. and Adedotun, A. (2020). The Effect of Transportation Infrastructure on Economic Development, Proceedings of the 2nd African International Conference on Industrial Engineering and Operations Management Harare, Zimbabwe, December 7-10, 2020.
  22. Examining the seventh development plan bill (39), transportation department, July 1402 (In Persian).
  23. Gholchinfar, N. (2010). Investigating the causality between the performance of the maritime transport sector and economic growth in Iran, 12th Maritime Industry Conference, Iran, Zibakanar, 27-29 (in Persian).
  24. Gujarati, D. (2012). Fundamentals of Econometrics, Translator: Hamid Abrishami, Publisher: Institute of Printing and Publishing, University of Tehran, (in Persian).
  25. Hakim, M., Merkert, R. (2016). The causal relationship between air transport and economic growth: Empirical evidence from South Asia. J. Transp. Geogr. 56, 120–127.
  26. Haavelmo, T. (1943) The statistical implications of a system of simultaneous equations. Econometrica 11: 1–12.
  27. Haavelmo, T. (1944) The probability approach in econometrics, Econometrica 12: Supplement.
  28. Heidari, M. A. (2021). Increasing the capacity of lines and its effect on railway productivity, the 7th international conference, recent advances in railway engineering, Tehan-Iran (in Persian).
  29. Jianga, X  Heb, X.,  Lei Zhang,L., Qina , H., and Shaob, F. (2017).  Multimodal transportation infrastructure investment and regional economic development: A structural equation modeling empirical analysis in China from 1986 to 2011, Transport Policy 54, 43-52.
  30. Kalantarzadeh, M., Zandi, F., Khezri, M. and Safavid, B. (2019). The Relationship between Transportation, Economic Growth and Environment in Selected Countries of Mena, Agricultural Economics Research, Volume 13, Number 2, Summer 1400, pp. 196-173 (in Persian).
  31. Khadaroo, J., Seetanah, B., 2008. Transport and economic performance: The case of Mauritius. J. Transp. Econ. Policy. 42 (2), 255–267
  32. Law of the fifth five-year development plan of the Islamic Republic of Iran (2011-2015) (in Persian).
  33. Mohmand, Y. T.,  Abubakr, S. & Wang, A. (2016). The impact of transportation infrastructure on economic growth: empirical evidence from Pakistan, Transportation Letters, 9:2, 63-69, DOI: 10.1080/19427867. 1165463.
  34. Maparu, T.S., Mazumder, T.N., (2017). Transport infrastructure, economic development and urbanization in India (1990-2011): Is there any causal relationship? Transp. Res, Part A. 100, 319–336.
  35. Matlabi Karabkandi, M. A., & Kafili, V. (2019). Investigating the position of Iranian maritime transport in Iran's economy and the world arena, Defense Economics Quarterly, National Defense University and Higher Research Institute and Strategic Research-Department of Defense Resources and Economics, 4th year, 14th issue, pp. 117-140 (in Persian).
  36. McLeod, S., and Curtis, C. (2020). Understanding and Planning for Freight Movement in Cities: Practices and Challenges. Planning Practice & Research, 35 (2): 201–219. doi:10.1080/02697459.2020.1732660. ISSN 0269-7459. S2CID 214463529.
  37. Mohmand, Y. T.,  Abubakr, S. & Wang, A. (2016). The impact of transportation infrastructure on economic growth: empirical evidence from Pakistan, Transportation Letters, 9:2, 63-69, DOI: 10.1080/19427867. 2016. 1165463.
  38. Manjeev, M. R., and Nosrati, R. (2017). Advanced econometric models with Eviuz and Stata, published by: Tehran, Mehraban Publishing Institute, 2017. (In Persian).
  39. Nenavath, S. (2021). Does transportation infrastructure impact economic growth in India? Journal of Facilities Management, Vol. 21 No. 1, 2023 pp. 1-15.
  40. Ozer, M., canbay, s. and kirca, M. (2021). the impact of container transport on economic growth in turkey: an ardl bounds testing approach, research in transportation economics available online 24 november 2020, 101002.
  41. Park, J. S., Seo, Y-J. and Ha, M-H. (2019). The role of maritime, land, and air transportation in economic growth: Panel evidence from OECD and non-OECD countries, journal homepage: http://www.elsevier.com/locate/retrec.
  42. Pahlevani, M., Mehrabi Basharabadi, H., & Afsharpour, M. (2013). Investigating the impact of transportation infrastructure development on the economic growth of Iran's provinces, Economic Modeling Research Quarterly No. 16, Summer 2013, pp. 103-132 (in Persian).
  43. Psaraftis, H.N. (2021). The Future of Maritime Transport. In International Encyclopedia of Transportation; Elsevier: Amsterdam, The Netherlands, 2021; pp. 535–539. ISBN 9780081026724.
  44. Pradhan, R.P., Bagchi, T.P. (2013). Effect of transportation infrastructure on economic growth in India: the VECM approach. Res. Transp. Econ. 38, 139–148
  45. Pradhan, P. R. (2019). Investigating the causal relationship between transportation infrastructure, financial penetration and economic growth in G-20 countries, Research in Transportation Economics, https://doi.org/10.1016/j.retrec.2019.100766.
  46. Rezaei Arjarodi, A. R. (2014). The importance and position of the transportation industry in the promotion and prosperity of the country's economy, the 11th nationwide civil engineering conference, 2004 CESC, Hormozgan University (in Persian).
  47. Sahoo, P., Dash, R.K. (2012). Economic growth in South Asia: Role of infrastructure. J. Int. Trade Econ. Develop. 21, 217–252.
  48. Samarasinghe, T. (2022). Impact analysis of GDP related variables on economic growth of Sri Lanka, Online at https://mpra.ub.uni-muenchen.de/113149/MPRA Paper No. 113149, posted 17 Jun 2022 06:46 UTC.
  49. Song, M., Jia, G. and Zhang, P. (2020). An Evaluation of Air Transport Sector Operational.
  50. Suri, Ali (2015). Econometrics (Advanced) with the use of Stata & Eviews, Published by: Cultural Studies (in Persian).
  51. Tong, T. and Yu, E. (2018). Transportation and economic growth in China: A heterogeneous panel cointegration and causality analysis, Jurnal of Transport Geography 37 (2018) 120-130.
  52. Yongbin Wang, Y. (2019). The correlation between GDP and different transport modes turnover based on grey correlation analysis, Journal of Physics: Conference Series 1486 (2020) 072008, doi:10.1088/1742-6596/1486/7/07200.
  53. Zhang, Y., and Cheng, L. (2023). The role of transport infrastructure in economic growth: Empirical evidence in the UK, Transport Policy 133 (2023) 223-233.

  • تاریخ دریافت 12 تیر 1403
  • تاریخ بازنگری 15 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 16 مرداد 1403
  • تاریخ اولین انتشار 16 مرداد 1403
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1403