مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

آینده نگاری نقش تعاونی‌ها در نظام اقتصادی ایران با رویکرد سناریونویسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
عیسی نیازی
حسین بلوچی
محمدعلی سیاه سرانی کجوری
استادیار گروه پژوهشی تعاون، پژوهشکده مطالعات راهبردی تعاون، توسعه و رفاه اجتماعی؛ دانشگاه گلستان، گرگان، ایران.
10.22034/mec.2024.17294.1058
چکیده
هدف این تحقیق، آینده­نگاری نقش تعاونی­ها در نظام اقتصادی ایران با رویکرد سناریونویسی در دهه آینده است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و از نظر روش، ترکیبی از روش­های اسنادی و پیمایشی و از نظر ماهیت، بر اساس روش جدید علم آینده­پژوهی، تحلیلی و اکتشافی است. جامعه آماری پژوهش حاضر متخصصان دانشگاهی و مدیران تعاونی‌ها در حیطه اقتصاد تعاونی­ها هستند. در این پژوهش در ابتدا با استفاده از مطالعات کتابخانه­ای و تشکیل پنل خبرگان روندهای مؤثر بر آینده نقش­آفرینی تعاونی­ها در نظام اقتصادی ایران در افق 1414 شناسایی و در گام بعدی، طی دو مرحله روش دلفی روندهای شناسایی شده مورد پالایش قرار گرفتند و در مرحله بعدی متغیرهای کلیدی (بیست عامل) با استفاده از روش تحلیل ساختاری شناسایی شد و در نهایت با استفاده از روش سناریونویسی، آینده­های متصور بر آینده نقش­آفرینی تعاونی­ها در نظام اقتصادی ایران استخراج گردیدند. در پژوهش حاضر، برای تحلیل داده­ها از نرم­افزارهای اس­پی­اس­اس، میک­مک و سناریوویزارد استفاده شد. در این پژوهش با توجه به ابعاد ماتریس سایب[1]، تعداد 3172 سناریوی ترکیبی گزارش گردید که از این سناریوها، تعداد 17 سناریوی قوی یا محتمل، 23 سناریوی باور کردنی و 28 سناریوی ضعیف می­باشند سناریوهای محتمل در چهار خانواده سناریویی: رشد پایدار، بحران اقتصادی، تغییرات ساختاری و بی‌ثباتی و رکود دسته­بندی شدند. یافته‌های پژوهش نشان داد که هر یک از این سناریوها بر اساس تغییرات احتمالی در عوامل کلیدی نظیر نوسانات اقتصادی، تحریم‌ها، فناوری‌های نوین و دسترسی به منابع مالی، مسیرهای متفاوتی برای آینده تعاونی‌ها ترسیم می‌کنند.
 
[1] . CIB=Cross Impact Balance
کلیدواژه‌ها
اقتصاد تعاونی
نظام اقتصادی
آینده‌نگاری
سناریونویسی
موضوعات
  1. ابراهیمی، م. (1399). نقش تعاونی‌ها در توسعه اقتصادی ایران. مجله تحقیقات اقتصادی و توسعه پایدار، 23(2): 45-67.
  2. احمدی، ع. (1402). نقش تعاونی‌ها در اقتصاد ایران. انتشارات دانشگاه تهران.
  3. اسدی، ح. و محمدی، ف. (1400). تحلیل نقش تعاونی‌های کشاورزی در افزایش امنیت غذایی ایران. فصلنامه مدیریت و توسعه روستایی، 15(1):21-40.
  4. باقری، م. و شفیعی، ع. (1398). تأثیر قوانین حمایتی بر عملکرد تعاونی‌ها در ایران. فصلنامه بررسی‌های اقتصادی، 10(3): 55-72.
  5. جعفری، س. و نوروزی، ک. (1397). بررسی نقش تعاونی‌های مسکن در کاهش فقر شهری. مجله مطالعات شهری و منطقه‌ای، 8(4):89-110.
  6. حسینی، ف. (1401). تأثیر تعاونی‌ها بر توسعه پایدار اقتصادی در ایران. مجله توسعه پایدار ایران، 13(1): 45-68.
  7. حسینی، س.، و رضوی، م. (1401). تأثیر فناوری‌های دیجیتال بر تعاونی‌ها. مجله مدیریت فناوری، 19(3): 65-82.
  8. خدادادی، ز. و رضوی، ع. (1398). تأثیر تعاونی‌ها در توسعه اشتغال پایدار در مناطق روستایی ایران. مجله علوم اجتماعی و اقتصادی، 12(3): 67-82.
  9. خسروی، بهرام. (1401). بررسی جایگاه تعاونی‌ها در اشتغال‌زایی جوانان. پژوهشنامه اقتصاد و کارآفرینی، 15(2): 89-103.
  10. دارابی، م.، و آزادمنش، ر. (1402). آینده‌نگاری نقش تعاونی‌ها در نظام اقتصادی ایران با رویکرد تحلیل روند. مجله تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 35(2)، 123-145.
  11. رحمانی، علی. (1402). آینده‌پژوهی در نظام‌های تعاونی. مرکز پژوهش‌های اقتصادی. https://www.researchcenter.ir
  12. رضایی، م.، و حسینی، ف. (1401). تأثیر تعاونی‌ها بر رشد اقتصادی. مجله اقتصاد و توسعه، 29(3):45-68.
  13. زارع، ا.، و توکلی، م. (1402). آینده‌نگاری و نقش تعاونی‌ها در توسعه پایدار. فصلنامه توسعه اقتصادی، 10(1): 112-130.
  14. زارعی، پ. (1400). توسعه تعاونی‌های دانش‌بنیان: فرصت‌ها و چالش‌ها. مجله تحقیقات تعاونی، 19(2): 33-51.
  15. سعیدی، م. و کریمی، ن. (1399). تحلیل روندهای اقتصادی مؤثر بر توسعه تعاونی‌ها در ایران. فصلنامه اقتصاد تعاونی و اجتماعی، 14(2): 23-45.
  16. سلیمانی، ز. (1400). بررسی نقش تعاونی‌ها در توزیع عادلانه منابع. مجله مدیریت و توسعه پایدار، 12(2): 102-115.
  17. علیزاده، ف. (1401). نقش تعاونی‌ها در بهبود اشتغال و توزیع درآمد در ایران. مجله مطالعات توسعه پایدار، 10(1): 15-32.
  18. علیزاده، م. (1401). تأثیر تعاونی‌ها بر بهبود کیفیت زندگی روستاییان. فصلنامه توسعه روستایی ایران، 20(1): 33-52.
  19. قاسمی، ح. و احمدی، ر. (1399). بررسی اثرات اجتماعی و اقتصادی تعاونی‌ها در مناطق محروم ایران. فصلنامه اقتصاد اجتماعی، 13(3): 61-79.
  20. کاظمی، م. (1401). توسعه تعاونی‌ها در مناطق روستایی ایران. پژوهشنامه توسعه روستایی، 10(2): 59-75.
  21. کریمی، ع.، و اکبری، ف. (1402). نقش تعاونی‌ها در کاهش نابرابری‌های اجتماعی. مجله اقتصاد و توسعه اجتماعی، 12(2): 145-160.
  22. محمودی، ا.، و کاظمی، ن. (1402). سناریونویسی برای نقش تعاونی‌ها در توسعه عدالت اجتماعی و اقتصادی ایران. مجله توسعه و تحقیقات تعاونی، 12(4)، 87-106.
  23. محمدی، ج.، و همکاران. (1402). بلاک‌چین و هوش مصنوعی در تعاونی‌ها: چالش‌ها و فرصت‌ها. مجله تکنولوژی و نوآوری، 8(2): 45-63.
  24. محمدی، ع.، و کریمی، ح. (1400). نقش تعاونی‌های کشاورزی در تأمین امنیت غذایی. مجله اقتصاد کشاورزی ایران، 21(3): 79-96.
  25. منصوری، ب. (1398). نقش تعاونی‌های کشاورزی در توسعه پایدار کشاورزی ایران. مجله کشاورزی و توسعه پایدار، 11(3): 39-56.
  26. نجفی، م.، و همکاران (1402). تأثیر مدیریت تعاونی‌ها بر عملکرد اقتصادی و اجتماعی تعاونی‌های تولیدی روستایی. مجله تحقیقات اقتصاد کشاورزی، 36(1)، 57-75.
  27. نصیری، س. (1402). تحلیل تأثیرات اقتصادی و اجتماعی تعاونی‌ها بر رشد مناطق محروم. مجله مطالعات توسعه اجتماعی، 12(2): 121-135.
  28. Adams, J., & Johnson, M. (2021). Understanding the cooperative movement: Historical and contemporary perspectives. Journal of Cooperative Studies, 42(4), 95-110.
  29. Ahmad, R., & Smith, P. (2023). The role of cooperatives in sustainable economic development. Journal of Cooperative Studies, 45(2), 85-102.
  30. Baker, M., & Collins, D. (2023). Environmental sustainability and cooperative movements. Journal of Environmental Management, 33(4), 120-135.
  31. Bauer, K. (2023). The impact of cooperatives on local economies in developing nations. Global Economic Review, 15(2), 215-230.
  32. Birchall, J. (2023). The role of cooperatives in the modern economy. Journal of Cooperative Studies, 56(1), 22-45.
  33. Chen, H., & Wang, X. (2022). Cooperative innovation and sustainability in the global market. International Journal of Economic Development, 28(1), 45-62.
  34. Clark, T., & Evans, L. (2023). Technological advancements in cooperative management. International Journal of Cooperative Innovation, 12(3), 145-160.
  35. Cornforth, C., & Thomas, A. (2023). Cooperatives and democratic governance: A new approach to economic resilience. Economic Journal of Social Enterprises, 14(3), 19-38.
  36. Dawson, P., & White, L. (2023). Future foresight and cooperative role in economic resilience. Cooperative Economics Review, 19(3), 301-317.
  37. Freeman, J., Smith, T., & Lin, Y. (2024). Cooperative economics: Scenario analysis for the next decade. Technological Forecasting and Social Change, 186, 122784. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2024.122784
  38. Fici, A. (2023). Legal structures for cooperatives: A comparative study of cooperative legislation. International Review of Cooperative Law, 9(1), 31-58.
  39. Garcia, L., & De La Cruz, M. (2024). Agricultural cooperatives and sustainable development: A scenario-based approach. Sustainability, 16(5), 2356. https://www.mdpi.com/journal/sustainability
  40.  
  41. Gonzalez, L., & Martinez, R. (2021). Cooperatives in the modern economy: Challenges and opportunities. Economic Journal of Cooperative Development, 16(4), 112-129.
  42. Green, D., & Thompson, S. (2023). Challenges and opportunities for cooperatives in the digital economy. Journal of Technological Innovation, 41(2), 112-130.
  43. Hansen, R., & Clark, P. (2024). Strategic planning scenarios for worker cooperatives: Enhancing economic resilience. Journal of Cooperative Organization and Management, 12(3), 67-89. https://www.elsevier.com
  44. Harrison, P., & Lee, K. (2023). The impact of digital transformation on cooperatives. Journal of Digital Economy, 29(1), 66-80.
  45. Hartley, K., & Doody, A. (2023). The impact of digitalization on cooperative models. Journal of Technology and Social Economy, 17(2), 50-73.
  46. Johnson, A., & Patel, S. (2023). Cooperative resilience in economic crises. Global Economic Review, 18(2), 201-215.
  47. Jones, S., & Peters, R. (2022). Sustainable practices in cooperatives: An international perspective. Sustainable Development Journal, 21(5), 145-162.
  48. Jussila, I., & Tuominen, P. (2023). Member participation in cooperatives: New perspectives and insights. Journal of Cooperative and Organizational Studies, 35(4), 66-91.
  49. Kumar, A., & Singh, B. (2022). Economic resilience and cooperative movements in South Asia. Journal of Economic Policy and Development, 34(2), 150-168.
  50. Lang, R., & Fink, M. (2023). Rural cooperatives and sustainable development: European experiences. Journal of Rural Cooperation, 29(2), 99-128.
  51. Lopez, J., & Mendez, P. (2021). Cooperative governance models in the 21st century. Journal of Cooperative Governance, 29(3), 88-104.
  52. Miller, J., & Davis, B. (2023). Foresight and cooperatives: Predicting future challenges. Journal of Futures Studies, 56(1), 45-62.
  53. Novkovic, S., & Miner, K. (2023). Cooperative economics: A holistic approach to sustainable economic systems. Journal of Cooperative Economies, 44(2), 85-112.
  54. Restakis, J. (2023). Humanizing the economy: The role of cooperatives in the 21st century. Social Economy Journal, 21(1), 14-35.
  55. Simons, B., & Others, F. (2023). The role of cooperatives in national economic systems. Journal of Cooperative Studies, 34(2), 101-125.
  56. Vieta, M. (2023). Cooperatives and economic democracy in the Global South. Journal of Developmental Cooperation, 11(1), 59-82.
  57. Wang, Y., & Zhao, X. (2022). Cooperative leadership and sustainable development: A review of current practices. Sustainability Journal, 14(6), 879-896.
  58. Williams, R., & Roberts, H. (2023). The intersection of blockchain and AI in cooperative systems. Journal of Emerging Technologies, 22(4), 77-92.
  59. Zare, A., & Tavakoli, M. (2023). Future foresight in cooperative development. Journal of Strategic Management, 144, 150-169.
  60. Zeuli, K. A., & Cropp, R. (2023). The economics of cooperatives: Theory, practice, and policy. Journal of Economic Studies, 46(3), 20-47.
مجلس و اقتصاد
دوره 2، شماره 2 - شماره پیاپی 4
تابستان 1403
صفحه 345-374