مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

بررسی تأثیر توسعه مالی، باز بودن تجاری و خالص جریان سرمایه‌گذاری خارجی بر مصرف انرژی تجدیدپذیردر ایران (رویکرد مدل مارکوف سوئیچینگ)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علی فقه مجیدی 1
پروین علی مرادی افشار 2
پریسا بهمنی 3
1 دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، شهر سنندج، ایران
2 استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی واجتماعی، دانشگاه کردستان، شهر سنندج، ایران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، شهر سنندج، ایران
10.22034/mec.2025.17619.1087
چکیده
مصرف سوخت فسیلی و انتشار گازهای گلخانه‌ای یکی از مهم‌ترین عوامل تغییرات آب‌و‌هوایی است که با همراه شدن موضوع بحران نفت و افزایش شدید قیمت آن، باعث شد تا کشورهای صنعتی سیاست‌های خود را در زمینه‌ انرژی بازبینی کنند. در سیاست‌گذاری جدید، انرژی‌های تجدید پذیر مانند انرژی بادی، خورشیدی، زمین‌گرمایی و غیره اهمیت ویژه‌ای در توسعه و برنامه‌ریزی مربوط به انرژی‌دارند و استفاده از انرژی‌های تجدید پذیر توانست به‌عنوان مهم‌ترین راه برای کاهش هزینه‌ها، دسترسی به انرژی پاک و بهبود وضعیت آب‌و‌هوای جهانی عمل کند..برخلاف سوخت‌های تجدید ناپذیر، انرژی‌های تجدید پذیر امنیت زیست‌محیطی و اقتصادی را نیز تأمین می‌کنند.
هدف این پژوهش بررسی تأثیر متغیرهای توسعه مالی، باز بودن تجاری و خالص جریان سرمایه‌گذاری خارجی(ورودی و خروجی) بر مصرف انرژی تجدید پذیر در ایران در دوره زمانی 1990 تا 2020 با استفاده مدل مارکوف سوئیچینگ است. نتایج حاصل از مدل مارکوف سوئیچینگ نشان می‌دهد که مصرف انرژی تجدید پذیر تحت تأثیر متغیرهای توسعه مالی، باز بودن تجاری و خالص جریان سرمایه‌گذاری خارجی و شوک‌های حاصل از آن می‌باشد و چون احتمال قرارگیری در رژیم اول بیش‌تر از رژیم دوم است بدین معنی است که تمایل به پایداری در شوک منفی بیش‌تر از شوک مثبت است و تأثیر شوک منفی بر مصرف انرژی تجدید پذیر بیش‌تر از شوک مثبت است؛ زیرا نیاز به تطابق با شرایط جدید که اثرات منفی را کاهش دهد بیش‌تر است و رویکرد جدید شرکت‌ها و دولت برای مقابله با شرایط جدید نیز به زمان زیادی نیاز دارد، راه‌حل خروج از این وضعیت باید مزایای اقتصادی داشته باشد؛ زیرا تغییرات سیاستی و قانونی مرتبط با وضعیت جدید طولانی‌مدت است و چون در این وضعیت کاهش ریسک اهمیت دارد پایداری در شوک منفی بیش‌تر و زمان‌برتر است اما قرارگیری در شوک مثبت می‌تواند دارای مطلوبیت بیش‌تری باشد.
کلیدواژه‌ها
مصرف انرژی تجدید پذیر
توسعه مالی
باز بودن تجاری
خالص جریان سرمایه‌گذاری خارجی
رویکرد مدل مارکوف سوئیچینگ
موضوعات
  1. شیخ‌بهایی آزیتا. کریم‌زاده سعید دائی. قبادی سارا. (2022). تأثیر مکانیسم توسعه پاک بر گسترش انرژی‌های تجدید پذیر در منتخبی از کشورهای درحال‌توسعه با رویکرد تفاوت در تفاوت. فصلنامه علمی، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی 12 (47). 112-97
  2. جواهری، بختیار، عزیزی، منوچهری، & صلاح‌الدین. (2024). نقش نوآوری زیست‌محیطی، توسعه مالی و ریسک مالی بر انرژی‌های‌ تجدید پذیر در ایران. سیاست‌گذاری اقتصادی, 16(31), 1-34.‎
  3. آقایی، رضاقلی زاده، عبدی، & یونس. (2019). توسعه مالی و توسعه تکنولوژی انرژی‌های تجدید پذیر در بخش‌های مختلف: کاربردی از الگوی پانل توبیت. مجله تحقیقات اقتصادی, 54(2), 253-284.‎
  4. رضازاده، دائی کریم زاده، & معینی. (2024). اثر متنوع سازی صادرات بر مصرف انرژی‌های تجدید پذیر درکشورهای درحال‌توسعه بارانت منابع طبیعی. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران.‎
  5. هاشمی دیزج، فتوره چی، & نجفی. (2022). بررسی تأثیر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی در انرژی‌های تجدید پذیر ناپذیر بر تخریبات محیط‌زیست در کشورهای عضو سازمان همکارهای اقتصادی (OECD). جغرافیا و مطالعات شهری و منطقه‌ای, 11(44), 80-96.‎
  6. شاه‌آبادی، موسوی، میرحسین، & شایگان مهر. (2017). تأثیر سرریز فناوری از کانال سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و واردات کالا بر سهم تولید انرژی‌های تجدید پذیر از کل انرژی. مدیریت توسعه فناوری, 5(2), 99-122.‎
  7. Alam, M. M. & Murad, M. W. (2020). The impacts of economic growth, trade openness and technological progress on renewable energy use in organization for economic co-operation and development countries. Renewable Energy, 145, 382-390.
  8. Anton, S. G. & Afloarei Nucu, A. E. (2019). The effect of financial development on renewable energy consumption. A panel data approach. Renewable Energy.
  9. Anton, S. G. & Nucu, A. E. A. (2020). The effect of financial development on renewable energy consumption. A panel data approach. Renewable Energy, 147, 330-338.
  10. Arize, A. C. Malindretos, J. & Igwe, E. U. (2017). Do exchange rate changes improve the trade balance: An asymmetric nonlinear cointegration approach. International Review of Economics & Finance, 49, 313-326.
  11. Azam, M. & Haseeb, M. (2021). Determinants of foreign direct investment in BRICS- does renewable and non-renewable energy matter? Energy Strategy Reviews, 35, 100638.
  12. Bakry, W., Mallik, G., Nghiem, X. H., Sinha, A., & Vo, X. V. (2023). Is green finance really “green”? Examining the long-run relationship between green finance, renewable energy and environmental performance in developing countries. Renewable Energy, 208, 341-355.
  13. Doytch, N. & Narayan, S. (2016). Does FDI influence renewable energy consumption? An analysis of sectoral FDI impact on renewable and non-renewable industrial energy consumption. Energy Economics, 54, 291-301.
  14. Emre Caglar, A. (2020). The importance of renewable energy consumption and FDI inflows in reducing environmental degradation: Bootstrap ARDL bound test in selected 9 countries. Journal of Cleaner Production, 264, 121-663
  15. Eren, B. M. Taspinar, N. & Gokmenoglu, K. K. (2019). The impact of financial development and economic growth on renewable energy consumption: Empirical analysis of India. Science of The Total Environment.
  16. Hao, X., Y. Li, S. Ren, H. Wu, and Y. Hao. 2023. ”The role of digitalization on green economic growth: Does industrial structure optimization and green innovation matter?.” Journal of Environmental Management 325: 116504.
  17. Hasan, I., and C. L. Tucci. 2010. “The Innovation-Economic Growth Nexus Global Evidence; Research policy 39(10):1264-1276
  18. Hashemi Dizaji, A; Fotourehchi, Z. Najafi, H. (2023), Nvestigating the Impact of Foreign Direct Investment on Renewable Energy on Environmental Disasters in OECD Countries, Journal of Geography and Environmental Studies, 11 (44), 80-96.
  19. Jiabin han, Muhammad Zeeshan, Irfan Ullah et al.(2021). Trade Openness and Urbanization impact on Renewable and Non-Renewable Energy Consumption in China,, PREPRINT (Version available at Research Square
  20. Khan, A. Chenggang, Y. Hussain, J. & Kui, Z. (2021). Impact of technological innovation, financial development and foreign direct investment on renewable energy, non-renewable energy and the environment in belt & Road Initiative countries. Renewable Energy, 171, 479-491.
  21. Khan, A. Chenggang, Y. Hussain, J. & Kui, Z. (2021). Impact of technological innovation, financial development and foreign direct investment on renewable energy, non-renewable energy and the environment in belt & Road Initiative countries. Renewable Energy, 171, 479–491.
  22. Liu, X., & Guo, W. (2025). Dynamic impact of green finance on renewable energy development: Based on scale, structure, and efficiency perspectives. Renewable Energy, 238, 121854.
  23. Luo, S., N. Yimamu, Y. Li, H. Wu, M. Irfan, and Y. Hao. 2023. ”Digitalization and sustainable development: How could digital economy development improve green innovation in China?.” Bus Strat Env 32 (4): 1847–1871.
  24. Marton, C. & Hagert, M. (2017). The effects of FDI on renewable energy consumption.
  25. Osei, M. J. & Kim, J. (2020). Foreign direct investment and economic growth: Is more financial development better? Economic Modelling.
  26. Qamruzzaman, M. & Jianguo, W. (2020). The asymmetric relationship between financial development, trade openness, foreign capital flows, and renewable energy consumption: Fresh evidence from panel NARDL investigation. Renewable Energy, 159, 827-842.
  27. Qamruzzaman, M. & Jianguo, W. (2020). The asymmetric relationship between financial development, trade openness, foreign capital flows, and renewable energy consumption: Fresh evidence from panel NARDL investigation. Renewable Energy
  28. Qayyum, M. Ali, M. Nizamani, M. M. Li, S. Yu, Y. & Jahanger, A. (2021). Nexus between financial development, renewable energy consumption, technological innovations and CO2 emissions: the case of India. Energies, 14(15), 4505.
  29. Salimi, M. Hosseinpour, M. & Dodange, B. (2023). Investigating the importance of renewable energy in the successful energy transition in Iran based on SWOT analysis. Journal of Renewable and New Energy, 10(1), 97-109. doi: 10.52547/jrenew 97-101
  30. Samour, A. Baskaya, M. M. & Tursoy, T. (2022). The impact of financial development and FDI on renewable energy in the UAE: a path towards sustainable development. Sustainability, 14(3), 1208.
  31. Shahbaz, M, Nasreen, S, Ahmed, Kh, Hammoudeh, Sh,(2016). Trae openness-carbon emissions. The importance of turning points of trade openness for country panels, MPKA paper, 75133
  32. Shahbaz, M. Raghutla, C. Chittedi, K. R. Jiao, Z. & Vo, X. V. (2020). The effect of renewable energy consumption on economic growth: Evidence from the renewable energy country attractive index. Energy, 207, 118162.
  33. Shahbaz, M. Topcu, B. A. Sarıgül, S. S. & Vo, X. V. (2021). The effect of financial development on renewable energy demand: The case of developing countries. Renewable Energy, 178, 1370-1380.
  34. Shahbaz, M. Topcu, B. A. Sarıgül, S. S. & Vo, X. V. (2021). The effect of financial development on renewable energy demand: The case of developing countries. Renewable Energy, 178, 1370–1380.
  35. Shahzad,U,(2012), the need for renewable energy sources. International journal of information technology and electrical engineering-15
  36. Sheraz, M. Deyi, X. Mumtaz, M. Z. & Ullah, A. (2022). Exploring the dynamic relationship between financial development, renewable energy, and carbon emissions: A new evidence from belt and road countries. Environmental Science and Pollution Research, 29(10), 14930-14947.
  37. Sun, Z. Zhang, X. & Gao, Y. (2023). The Impact of Financial Development on Renewable Energy Consumption: A Multidimensional Analysis Based on Global Panel Data. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3124. https://doi.org/10.3390/ijerph20043124
  38. Syzdykova, A. Abubakirova, A. Erdal, F. B. Saparova, A. & Zhetibayev, Z. (2020). Analysis of the Relationship Between Renewable Energy and Economic Growth in Selected Developing Countries. International Journal of Energy Economics and Policy, 11(1), 110–116. Retrieved from
  39. Wu, Y.(2025). How does trade freedom affect the development of clean energy? Based on the moderating effect of carbon emissions. Frontiers in Environmental Science, 13, 1552231.
  40. Xu, G., Yang, M., Li, S., Jiang, M., & Rehman, H. (2024). Evaluating the effect of renewable energy investment on renewable energy development in China with panel threshold model. Energy Policy, 187, 114029.
  41. Xue Y., C., Jiang, Y. Guo, J. Liu, H. Wu and HaoY. 2022. ”Corporate Social Responsibility and High-quality Development: Do Green Innovation, Environmental Investment and Corporate Governance Matter?.”Emerging Market Finance and Trade 58(11):3191-3214
  42. Yin, H., Chang C., and Wang H. 2022. ”THE IMPACT OF MONETARY POLICY ON GREEN INNOVATION: GLOBAL EVIDENCE.” Technological and Economic Development of Economy 28 (6): 1933–1953
  43. Zakari, A., and H. O. Musibau. 2023. “Sustainable economic development in OECD countries: Does energy security matter? Sustainable Development.” Sustainable Development 32 (1): 1337–1353.
  44. Zeren, F. & Akkuş, H. T. (2020). The relationship between renewable energy consumption and trade openness: New evidence from emerging economies. Renewable Energy, 147, 322–329.
  45. Zhang, M. Zhang, S. Lee, C. C. & Zhou, D. (2021). Effects of trade openness on renewable energy consumption in OECD countries: New insights from panel smooth transition regression modelling. Energy economics, 104, 105649.

  • تاریخ دریافت 11 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 08 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 08 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1403