مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

تاثیر عدم قطعیت عوامل موثر بر نااطمینانی نرخ ارز در اقتصاد ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رضا اشرف گنجویی 1
الهام شیبک 2
1 استادیار گروه اقتصاد، دانشکده‌ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان،ایران
2 دانش آموخته مقطع کارشناسی ارشد علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد. دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
10.22034/mec.2025.17549.1077
چکیده
نا اطمینانی و نوسانات نرخ ارز در عملکرد اقتصادی کشور نقش اساسی دارد و یکی از مهـم تـرین متغیرهـای اقتصاد کلان است که از جنبه های گوناگون بخش های مختلف اقتصادی را تحت تأثیر قرار می دهد. از این رو بررسی عدم قطعیت عوامل موثر بر نااطمینانی نرخ ارز بسیار حیاتی است. برای مدل سازی عدم قطعیت عوامل مذکور متناسب با ادبیات رگرسیون فازی از درجه های عضویت 1/0 تا 9/0 برای دوره زمانی1358 تا 1400 استفاده شده است. با توجه به انعطاف‌پذیری مدل رگرسیون فازی پهنای راست، متوسط و چپ  نااطمینانی نرخ ارز که ناشی از شدت تاثیر گذاری هر یک از متغیرهای مورد بررسی است در شرایط عدم قطعیت محاسبه شد. نتایج پهنای راست نشان می دهد در شرایط عدم قطعیت درجه باز بودن تجاری، رشد اقتصادی و نقدینگی به ترتیب با ضرایب 04/1، 235/0 و 133/0 بیشترین تاثیر را بر نااطمینانی نرخ ارز دارند. با توجه به نتایج بین درجه بازبودن تجاری، تولید ناخالص داخلی و نااطمینانی نرخ ارز یک رابطه بسیار قوی وجود دارد. به عبارت دیگر با توجه به نقش تولید در صادرات، واردات و رشد اقتصادی به نظر می رسد که نااطمینانی نرخ ارز تا حد زیادی تحت تاثیر عدم قطعیت تولید در اقتصاد کشور است. لذا توصیه می شود برای کاهش نااطمینانی در نرخ ارز موانع تولید بر طرف و شرایط لازم برای افزایش مشارکت بخش های داخلی و خارجی جهت افزایش سرمایه گذاری به طور ویژه مورد توجه قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
نااطمینانی نرخ ارز
درجه باز بودن تجاری
عدم قطعیت
رگرسیون فازی
موضوعات
  1. شجری هوشنگ, طیبی سیدکمیل, جلایی سیدعبدالمجید. (2006). عبور نرخ ارز و رابطه آن با سیاستهای پولی و درجه باز بودن اقتصاد در ایران به روش سیستمهای فازی عصبی.
  2. کازرونی سیدعلیرضا, فشاری مجید, ایمان پورنمین آرام. (2011). اثر باز بودن اقتصاد بر بی ثباتی نرخ واقعی ارز (مطالعه موردی ایران).
  3. کازرونی, برقی اسگویی, اصغرپور, ابوالحسن بیگی, هانا. (2019). ارزیابی اثر بی‌ثباتی درآمدهای نفتی بر رابطه نرخ ارز با تراز تجاری در ایران: رویکرد غیر خطی. مجله تحقیقات اقتصادی, 54(1), 125-145.
  4. امراللهی, هژبر کیانی, معمارنژاد, عباس, ابطحی, سید یحیی. (2021). اثرات وابسته به وضعیت رشد نقدینگی بر نوسانات نرخ ارز در اقتصاد ایران. سیاست گذاری اقتصادی, 13(25), 241-280.
  5. شکری, برقی اسگویی. (2022). بررسی تأثیر نااطمینانی نرخ ارز بر جذب FDI در ایران: رهیافت مارکوف-سوئیچینگ. بررسی‌های بازرگانی, 20(113), 1-24
  6. فلاح تفتی, ابطحی, سید یحیی, توتونچی, طباطبایی نسب, زهره سادات. (2022). اثر بنیان های اقتصاد کلان بر نوسانات بازار مالی در ایران (روش الگوی داده‌های ترکیبی با تواتر متفاوت (میداس)). فصلنامه علمی نظریه های کاربردی اقتصاد, 9(3), 31-58
  7. طاهری بازخانه, صالح. (2022). قبض و بسط سیاست مالی و نااطمینانی‌های اقتصادکلان در ایران. پژوهشنامه اقتصاد کلان Macroeconomics Research Letter, 17(35), 73-104
  8. ابوالحسنی هستیانی, علمی مقدم, منصوری, امینی میلانی, مینو. (2023). بررسی تأثیر تحریم های مالی و تجاری بر نرخ ارز در ایران (رهیافت فازی). اقتصاد مالی, 17(63), 49-94.
  9. آقامیری, دامن کشیده, مرجان, فلیحی, نعمت, هادی‌نژاد. (2024). بررسی عوامل مؤثر بر رشد اقتصادی ایران با رویکرد نرخ ارز و صادرات محصولات کشاورزی. اقتصاد کشاورزی و توسعه, 32
  10. میرعسکری جیلدانی, طاهری بازخانه, صالح, اصغری حسین‌آبادی, سیده زهرا. (2024). درجه باز بودن تجاری و نااطمینانی نرخ ارز: شواهدی جدید از یک کشور صادرکننده نفت بر پایه الگوی چرخشی مارکوف. سیاست ها و تحقیقات اقتصادی, 2
  11. جلائی, حری, ایرانی کرمانی. (1385). برآورد رفتار نرخ ارز واقعی در ایران. پژوهشنامه اقتصادی, 6(22), 229-255.‎
  12. Both, W. C. (2021). Effect of Foreign Exchange Reserves and Money Supply on Exchange Rate in South Sudan. East African Journal of Business and Economics, 3(1), 122-129.
  13. Kilicarslan, Z. (2018). Determinants of exchange rate volatility: empirical evidence for Turkey. Journal of Economics Finance and Accounting, 5(2), 204-213.
  14. Morina, F., Hysa, E., Ergün, U., Panait, M., & Voica, M. C. (2020). The effect of exchange rate volatility on economic growth: Case of the CEE countries. Journal of Risk and Financial Management, 13(8), 177.
  15. Dornbusch, R. (1976). Expectations and exchange rate dynamics. Journal of political Economy, 84(6), 1161-1176.
  16. Kilicarslan, Z. (2018). Determinants of exchange rate volatility: empirical evidence for Turkey. Journal of Economics Finance and Accounting, 5(2), 204-213.
  17. Nwosa, P. I., Tosin, F. O., & Ikechukwu, O. M. (2019). Export diversification and economic growth in Nigeria. Signifikan: Jurnal Ilmu Ekonomi, 8(2), 227-234.
  18. Morina, F., Hysa, E., Ergün, U., Panait, M., & Voica, M. C. (2020). The effect of exchange rate volatility on economic growth: Case of the CEE countries. Journal of Risk and Financial Management, 13(8), 177. Mpofu, T. R. (2021). The determinants of real exchange rate volatility in South Africa. The World Economy, 44(5), 1380-1401. 
  19. Both, W. C. (2021). Effect of Foreign Exchange Reserves and Money Supply on Exchange Rate in South Sudan. East African Journal of Business and Economics, 3(1), 122-129.
  20. Chen, Z. (2022). The impact of trade and financial expansion on volatility of real exchange rate. Plos one, 17(1), e0262230.‏
  21. Yang, Y., & Peng, Z. (2023). Openness and Real Exchange Rate Volatility: Evidence from China. Open Economies Review, 1-38.
  22. Buthelezi, E. M. (2023). Exploring the relationship between exchange rate misalignment uncertainty and economic growth in South Africa. Cogent Economics & Finance, 11(2), 2267920.‏
  23. Moayed, M., Haghighat, A., Zare, H., & Khodaparast Shirazi, J. (2023). The effects of trade openness and some macroeconomic variables on exchange rate volatility in Iran. International Journal of Nonlinear Analysis and Applications, 14(1), 2351-2360

  • تاریخ دریافت 02 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 09 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 14 اسفند 1403
  • تاریخ اولین انتشار 14 اسفند 1403
  • تاریخ انتشار 01 اسفند 1403