مجلس و اقتصاد

مجلس و اقتصاد

بررسی اثر هزینه‌های دولت و تحریم‌های اقتصادی بر ریسک امنیت انرژی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی اقتصاد، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
2 دانشجوی دکتری تخصصی اقتصاد، گروه توسعه و برنامه‌ریزی اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 دانشیار گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران
چکیده
مسئله تأمین امنیت انرژی به‌عنوان یکی از مسائل مهم در جوامع جهانی همواره مطرح بوده است. زیرا انرژی به‌عنوان عامل اصلی تولید کالا و خدمات محسوب می­شود که در فرایند رشد و توسعه اقتصادی تأثیر بسزایی دارد. باتوجه‌به این مسئله که تأمین امنیت انرژی توسط دولت­ها در هر کشوری جزو نیازهای اساسی محسوب می­شود، دولت بایستی سیاست­های اقتصادی خود را به نحوی اتخاذ کند که ریسک امنیت انرژی در آن کشور به حداقل میزان ممکن برسد. هزینه­های دولت اگر در جهت ارتقای سطح زیرساخت­های بخش انرژی و حمایت از تولیدکننده داخلی آن باشد، منجر به تنوع منابع، دردسترس‌بودن، کاهش هزینه­ها، کاهش وابستگی به واردات و افزایش بهره‌وری بخش انرژی می­شود تا درنهایت سطح امنیت انرژی در کشور افزایش یابد. ازآنجایی­که تبادلات بین‌المللی، ارتباط با کشورهای واردکننده و صادرکننده انرژی و حفظ جایگاه بین‌المللی برای تأمین منابع انرژی بسیار حائز اهمیت است و به‌شدت تحت‌تأثیر تحریم­های اقتصادی قرار می­گیرد، مطالعه حاضر به بررسی اثر هزینه­های دولت و تحریم­های اقتصادی طی دوره زمانی 1980 تا 2018 با استفاده از روش SVAR می­پردازد. درنهایت، نتایج پژوهش نشان می­دهد که تحریم­های اقتصادی، آزادی تجاری و شهرنشینی به افزایش ریسک امنیت انرژی منجر شده و امنیت انرژی در کشور را کاهش می­دهند. از سوی دیگر، هزینه­های دولت، صنعتی شدن و سرمایه گذاری مستقیم خارجی به کاهش ریسک امنیت انرژی منجر می­شوند. نتایج تجزیه واریانس در دوره دهم نیز حاکی از آن است که هزینه­های دولت و تحریم­های اقتصادی به ترتیب 77/20 و 21/32 درصد از تغییرات ریسک امنیت انرژی را توضیح می­دهند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

  1. امینی، امید، امانی، رامین، قادری، سامان. (1401). مصرف انرژی­های تجدیدپذیر، تجدیدناپذیر و ریسک امنیت انرژی در ایران: کاربرد مدل خودرگرسیو برداری ساختاری (1401).  نشریه انرژی ایران. 25(4)، 81-103.
  2. شهبازی، کیومرث، حکمتی فرید، صمد، رضایی، هادی. (1396). بررسی تأثیر اندازه و کیفیت دولت بر شدت انرژی در کشورهای منتخب OECD. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی, 13(52), 119-152.‎
  3. عزیزی، وحید، جواهری، بختیار و حبیبی، فاتح . (1403). تأثیر تحریم‌های اقتصادی و بلایای طبیعی بر درآمد سرانه ایران. پژوهش‌های اقتصادی ایران, 29(99). 194-242. doi: 10.22054/ijer.2024.79711.1279
  4. علی مرادی افشار، پروین، عزیزی، وحید، فاتحی، سمیه. (1401). بررسی تأثیر بلایای طبیعی بر امنیت انرژی در ایران. پژوهش­های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار).
  5. ملکی، عباس و شکری، شهاب‌الدین . (1403). تاثیر تحریم‌های بین‌المللی بر امنیت انرژی روسیه. فصلنامه مطالعات بین‌ المللی, 21(3), 209-239. doi: 10.22034/isj.2024.457551.2172
  6. موسویان، سید مهدی، کریمی تکانی، زهرا، صادقی، سید کمال، پور عبادالهان کویچ، محسن. (1397). بررسی اثر مخارج دولت و سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی بر شدت انرژی در صنایع کارخانه‌ای استان‌های ایران: رویکرد اقتصادسنجی فضایی. پژوهش‌نامه اقتصاد انرژی ایران. 7(28)، 157-184.
  7. یاری، احسان، رضایی، دانش . (1400). تحریم‌های بین‌المللی و امنیت انرژی جمهوری اسلامی ایران؛ با تأکید بر سرمایه‌گذاری خارجی و ورود فنّاوری نوین در بخش انرژی(2005-2015).  مطالعات راهبردی سیاست بین الملل, 5(9), 249-274. doi: 10.22080/jpir.2021.21403.1216

  • تاریخ دریافت 17 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 25 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 19 فروردین 1404
  • تاریخ اولین انتشار 19 فروردین 1404
  • تاریخ انتشار 01 فروردین 1404