رشد اقتصادی از جمله اهدافی است که هر اقتصادی آن را دنبال میکند و دلیل این امر نیز دسـتیابی بـه منافع و مزایای فراوانی است که در روند رشد تحقق مییابد. در دهههای اخیر رشد اقتصادی تحت رهبری شهرها در اقتصاد ملی نقش برجسته ای داشته است. شهرها و بهویژه کلانشهرها امروزه به موتور محرک اقتصاد ملّی برای بدست آوردن جایگاه بهتر در اقتصاد جهانی تبدیل شدهاند. مدیران و برنامهریزان شهری هوشمند شدن شهر را به عنوان الزامی برای ارتقاء زندگی و توسعه اقتصاد پایدار در آنها مطرح کردهاند. هوشمندی شهری از عواملی است که رشد اقتصادی را تحت تأثیر قرار میدهد. برای این منظور در پژوهش حاضر ابتدا با بهرهگیری از روش تحلیل مؤلفه اساسی دو مرحلهای (PCA) در نرمافزار Eviews سعی در محاسبه شاخص ترکیبی شهر هوشمند با شش شاخص محیط زیست، اقتصاد، حکومت، زندگی، تحرک و مردم میشود. سپس با استفاده از روش حداقل مربعات تعمیمیافته (GLS) در Stata برای دادههای تابلوئی تأثیر شهر هوشمند بر رشد اقتصادی در تمامی کلانشهرهای ایران (که براساس یک روش تعدیل جزئی تولید ناخالص داخلی کلانشهرهای کشور محاسبه شده) طی دوره زمانی 1400- 1385 مورد بررسی قرار میگیرد. نتایج بیانگر این است که تأثیر شاخصهای هوشمندی و شاخص ترکیبی هوشمندی شهری بر رشد اقتصادی کلانشهرهای ایران مؤثر و مثبت است. باتوجه بهنتایج ضریب 91/0 ارتباط بین شاخص شهر هوشمند و رشد اقتصادی در کلانشهرهای ایران بهنظر میرسد که میتوانیم بگوییم هرگاه برنامهریزیهای حوزه شهری باعث شود که یک درصد قابلیتهای هوشمندی شهری افزایش یابد، حدود 91/0 از آنها میتواند به ارزش افزوده شهری تبدیل شود و ظرفیت رشد اقتصادی افزایش خواهد یافت و موجب رشد اقتصادی پایدار در کلانشهرها گردد.
اسنودان، برایان، ترجمه خلیلی عراقی، منصور و سوری، علی. (1394). اقتصاد کلان جدید، تهران: انتشارات سمت.
آسایش، فاطمه، و مهینیزاده، منصور (1400). تبیین الگوی رشد درونزا مبتنی بر شهر هوشمند. اقتصاد شهری، 6(1)، 114-95.
برادران خانیان، زینب، پناهی، حسین، و اصغرپور، حسین (1399). بررسی وضعیت کنونی تحول هوشمند در کلانشهر تبریز. اقتصادشهری، 5(2)، 85-112.
بهبودیان، جواد (1396). آمار ناپارامتری. انتشارات دانشگاه شیراز.
پوراحمد، احمد، زیاری، کرامت اله، حاتمی نژاد، حسین و پارسا پشاه آبادی، شهرام، (1397). مفهوم و ویژگیهای شهر هوشمند، مجله علمی ـ پژوهشی پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی باغ نظر، 15(58)، 5-26.
تقوایی، مسعود و شفیعی، مرجان. (1402). تحلیل شاخصها و تبیین راهبردهای تحقق هوشمندسازی شهری (مطالعۀ موردی: شهر اصفهان). جغرافیا و توسعه فضای شهری، 10(3)، 21-42.
ثمری، هانیه، دلانگیزان ، سهراب و کیومرث سهیلی (1399). طراحی سیستم نوآوری شهری (UIS) در بستر رشد اقتصدادی درون زا. اقتصاد و برنامهریزی شهری، 9 (4)، ص 252-265.
حاتمی، افشار، ساسانپور، فرزانه، زیپارو، آلبرتو و سلیمانی، محمد، (1400). شهر هوشمند پایدار: مفاهیم، ابعاد و شاخصها، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، 21(60)، 315-339.
حاجی علیزاده، جواد، و قاسمزاده، داود (1399). مطالعه تطبیقی شهر هوشمند با شهر جهانی: مفاهیم و رهیافتها. فصلنامه شهر تابآور، 2(2)، 43-52.
حسنی، زهرا، و احمدی، فرشته (1399). تبیین معیارها و شاخصهای شهر هوشمند در شهرهای جدید با تأکید بر زندگی هوشمند. کنفرانس ملی عمران، معماری و فناوری اطلاعات در زندگی شهری.
خلیلیان گورتانی، ابراهیم. (1396). شهر پایدار هوشمند، تهران: نشرجنگل جاودانه، سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری اصفهان.
خمر، غلامعلی (1385). اصول و مبانی جغرافیای شهری (چاپ اول). تهران: نشر قومس.
دل انگیزان، سهراب، زهرا، دهقان شبانی، خانزادی، آزاد، محمد سعید، ذبیحیدان، (1397). تعیین شاخصهای شهر خلاق و رتبهبندی کلانشهرهای ایران بر اساس معیارهای شهر خلاق: با استفاده از مدل تاپسیس اصلاحشده. اقتصادشهری، 8 (1)، ص 85-108.
غیاثی, سمیه, دل انگیزان, سهراب, و کریمی, محمد شریف. (1404). شهر هوشمند و رشد اقتصادی (مورد کاوی کلانشهرهای منتخب ایران). مجلس و اقتصاد, 3(1), 25-60. https://doi.org/10.22034/mec.2025.17614.1086
MLA
غیاثی, سمیه, دل انگیزان, سهراب, و کریمی, محمد شریف. "شهر هوشمند و رشد اقتصادی (مورد کاوی کلانشهرهای منتخب ایران)", مجلس و اقتصاد, 3, 1, 1404, 25-60. doi: 10.22034/mec.2025.17614.1086
HARVARD
غیاثی سمیه, دل انگیزان سهراب, کریمی محمد شریف. (1404). 'شهر هوشمند و رشد اقتصادی (مورد کاوی کلانشهرهای منتخب ایران)', مجلس و اقتصاد, 3(1), pp. 25-60. doi: 10.22034/mec.2025.17614.1086
CHICAGO
سمیه غیاثی, سهراب دل انگیزان و محمد شریف کریمی, "شهر هوشمند و رشد اقتصادی (مورد کاوی کلانشهرهای منتخب ایران)," مجلس و اقتصاد, 3 1 (1404): 25-60, doi: 10.22034/mec.2025.17614.1086
VANCOUVER
غیاثی سمیه, دل انگیزان سهراب, کریمی محمد شریف. شهر هوشمند و رشد اقتصادی (مورد کاوی کلانشهرهای منتخب ایران). مجلس و اقتصاد. 1404;3(1):25-60. doi: 10.22034/mec.2025.17614.1086