بررسی پایداری نرخ ارز در ایران در مواجهه با تکانه‌های ساختاری: کاربرد مدل خودرگرسیون میانگین متحرک انباشته کسری با تقریب فوریه

وفائی, الهام

doi:10.22034/mec.2026.19254.1214

بررسی پایداری نرخ ارز در ایران در مواجهه با تکانه‌های ساختاری: کاربرد مدل خودرگرسیون میانگین متحرک انباشته کسری با تقریب فوریه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

الهام وفائی

استادیار، مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری، تهران. ایران.

10.22034/mec.2026.19254.1214

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی درجه پایداری نرخ ارز بازار آزاد ایران و تغییرات آن در مواجهه با تکانه‌های ساختاری طی دوره فروردین ۱۳۷۱ تا اسفند ۱۴۰۴ انجام شده است. بدین منظور، از مدل خودرگرسیون میانگین متحرک انباشته کسری با تقریب فوریه (Fourier-ARFIMA) استفاده شده است. همچنین با به‌کارگیری آزمون شکست ساختاری بای-پرون، دوره مورد مطالعه به زیردوره‌هایی تقسیم و پایداری نرخ ارز در هر یک به‌طور مجزا برآورد شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که پارامتر انباشتگی کسری (d) در کل دوره و دو زیردوره مثبت و معنادار بوده و در حدود 24/0 برآورد شده است که بیانگر وجود حافظه بلندمدت با شدت متوسط در رفتار نرخ ارز است. در مقابل، در یکی از زیردوره‌ها پارامتر d از نظر آماری معنادار نبوده و شواهد کافی برای تأیید حافظه بلندمدت در آن دوره مشاهده نشد. همچنین، معناداری مؤلفه‌های فوریه نشان می‌دهد که نرخ ارز علاوه بر پویایی‌های کوتاه‌مدت و بلندمدت، تحت تأثیر تغییرات ساختاری تدریجی نیز قرار دارد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه شوک‌های اقتصادی و سیاسی آثار ماندگاری بر بازار ارز دارند، اما شدت این ماندگاری کمتر از فرآیندهای نزدیک به مرز عدم ایستایی است و نرخ ارز در بلندمدت قابلیت بازگشت به مسیر تعادلی خود را حفظ می‌کند. بنابراین، سیاست‌گذاری ارزی باید با تمرکز بر کاهش نااطمینانی‌های اقتصاد کلان، هماهنگی سیاست‌های پولی و مالی و اتخاذ رویکردهای پایدار، زمینه کاهش آثار ماندگار شوک‌ها و افزایش ثبات بازار ارز را فراهم کند.
طبقه‌بندی JEL: .F31, C22

کلیدواژه‌ها

پایداری نرخ ارز

حافظه بلندمدت

انباشتگی کسری

شکست ساختاری

ایران

موضوعات